• Home
  • Uncategorized
  • Η δημιουργία του Ελληνικού κράτους μετά την επανάσταση του 1821

Η δημιουργία του Ελληνικού κράτους μετά την επανάσταση του 1821

ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΑ.
Με Νομοσχεδιο της 20.2.1847 καθοριζονται οι οροι για τη δημιουργια εργοστασιου Μεταξουργιας. Δεν σημαινει ότι μεχρι τοτε δεν υπηρχε Μεταξουργια. Όμως ηταν κυριως απασχοληση αγροτικων οικογενειων σε αρκετες περιοχες, που ειχαν μεγαλη παραγωγη. (1Α-91. Η Πελοπονησος ηταν γνωστο κεντρο μεταξουργιας, κυριως η Καλαματα. Πολλες –πολλες μουριες, σε ολη την Πελοπονησο συντηρουσαν τη παραγωγη μεταξοσκωληκων που κανουν τα κουκουλια. Διασημα τα καλαματιανα μεταξωτα μαντηλια.
Η Σηροτροφεια για μεταξοσκωληκες αντιπροσπευεται στην εκθεση του Λονδινου το 1853 . Την εποχη του 1851 η παραγομενη ποσοτητα μεταξης υπολογιζεται σε 70.000 οκαδες (1240 γραμμαρια η οκα) και εξαγονται περιπου 50.000 (1Α-108).

75. ΒΑΣΙΛΗΣ ΑΓΓΕΛΙΔΗΣ. ΜΕΤΑΞΟΥΡΓΕΙΟ- ΚΟΛΩΝΟΣ- Νοσταλγια και πραγματικοτητα. Εκδ. Φιλιπποτη Αθηνα 1992.

Το 1854 αρχισε τη λειτουργια του ένα πραγματικα μεγαλο Μεταξουργειο. Μεγαλο και με τα διεθνη δεδομενα. Χτιστηκε από τον διασημο Δανο αρχιτεκτονα Χανσεν που εκανε τα σχεδια για πολλα σπουδαια κτηρια της Αθηνα εκεινη την εποχη. Αυτό το μεγαλο κτηριο βρισκοταν και βρισκεται ακομη στο τετραγωνο Μυλλερου, Κολοκυθους, Μεγαλου Αλεξανδρου 120. Το 1885 διχοτομηθηκε από την οδο Γερμανικου. Διπλα στο εργοστασιο χτιστηκε και το σπιτι της οικογενειας Δουρουτη , ιδιοκτητη του εργοστασιου.
Ανακαινισμενο σημερα φιλοξενει τη Δημοτικη Πινακοθηκη της Αθηνας. Όταν αρχισε να λειτουργει θεωρηθηκε σαν το καλλιτερο της Ευρωπης και απασχολησε περιπου 400 ατομα κατά 90% εργατριες. Μαλιστα η παραδοση λεει ότι επετρεπετο στις εργατριες να τραγουδανε κατά την ωρα της εργασιας. (75-23).
Ιδιοκτησια της «Σηρικης Εταιρειας» του εξ Ηπειρου Αθανασιου Δουρουτη. Η οικογενεια του ειχε εμπορικο και τραπεζικο οικο στην Αγκονα της Ιταλιας. Εκτος από το μεταξουργειο, ο Δουρουτης, «ιδρυσε αλευρομυλο που δουλευε με ατμο, λιοτριβι και εργοστασιο ξυλουργικης. Ο εξοπλισμος με μηχανηματα ολοκληρωθηκε, ανοιχτηκαν πηγαδια, εγιναν δεξαμενες νερου και στερνες. Το εργοστασιο αρχισε να λειτουργει. Αυτές οι στερνες με επενδυση πορσελανης βρεθηκαν στα 1964 όταν γινονταν αποχετευτικα εργα μπροστα στη διωροφη κατοικια στην οδο Μυλλερου 34». (75-23).
Το εργοστασιο σταματησε να λειτουργει το 1875 επειδη η Γαλλια , κυριοτερος πελατης, επαψε να αγοραζει, μετα το Γαλλο-γερμανικο πολεμο του 1870. Την Κομμουνα του Παρισιου που επακολουθησε. Τη μεγαλη ηττα που υπεστη η Γαλλια από τα γερμανικα στρατευματα και την οικονομικη κριση που επακολουθησε.
Η συνοικια γυρω από το εργοστασιο ονομαστηκε Μεταξουργειο. Παραμενει μεχρι σημερα, χωρις οι κατοικοι να πολυκαταλαβανουν από πού δοθηκε αυτή η ονομασια.

«Το μικρο επινειο αρχιζει, όμως, να ξεχωριζει πραγματι από ολη τη χωρα στη δεκαετια του 1860. Την εποχη αυτή ο Πειραιας κερδιζει ηδη τη μαχη του με την Ερμουπολη., όχι βεβαιως στα ποσοστα αλλα στην ποιοτητα: η πρωτευουσα της Συρου, εχοντας ολοκληρωσει πλατιες επενδυσεις στη δευτερογενη παραγωγη μεχρι τη δεκαετια του 1850, δε θα μπορεσει να ανταποκριθει στο αιτημα της μοντερνας βιομηχανιας, το οποιο κυριαρχει στις δυο επομενες δεκαετιες, αν στο Πειραια η στροφη προς τη δευτερογενη παραγωγη συνδεεται με τη συγχρονη τοτε ατμοκινητη βιομηχανια στην Ερμουπολη, το τεραστιο παγιο κεφαλαιο που υπαρχει με τη μορφη της βιοτεχνιας ‘η της μανιφακτουρας δεν είναι δυνατον να ανανεωθει – θα απαιτουσε ένα κοστος τεραστιο. Ετσι οι ρυθμοι της βιομηχανικης αναπτυξης του Πειραια αφηνουν κατά πολύ πισω, χρονο με το χρονο, τους αντιστοιχους ρυθμους της Ερμουπολης» (72-254).
Να σημειωσουμε ακομη ότι ενας σοβαρος παραγοντας είναι το μεταφορικο κοστος. Στην Ερμουπολη αναπτυχθηκε η βιοτεχνια-βιομηχανια επειδη ειχε μια παλαια εμπορικη παραδοση, αλλα και ασφαλεια. Νησι που δεν απειληθηκε. Όμως όταν μαζικοποιειται η βιομηχανικη παραγωγη ο παραγοντας μεταφορα γινετα σημαντικος.
Από τους πρωτους δρομους που κατασκευαστηκαν μετα την απελευθερωση και τη μεταφορα της πρωτευουσας ηταν Αθηνων-Πειραιως Η προσβαση στο πελατη είναι πιο κοντα, αλλα και η εξυπηρετηση της παραδοσης. Ο Πειραιας εχει και τα δυο μεταφορα και παραδοση. Άλλος ενας παραγοντας που αναπτυσει το Πειραια είναι τα φτηνα εργατικα χερια που προσφερονται αφθονα με την εσωτερικη μεταναστευση προς τις πολεις. Αυτά βεβαια τα κρινουμε εκ των υστερων επειδη τοτε κανεις δεν τα σημειωνε. Απλα ενεργουσε, χωρις να είναι ενταγμενος σε ένα προγραμματισμο, οπου τον συνεφερε και αυτό δημιουργησε μια ολακληρη κατασταση. Ο Πειραιας ηταν και κοντα σε ένα μεγαλο καταναλωτικο κεντρο όπως εξελισοταν η πρωτευουσα Αθηνα, μολις 10 χιλιομετρα μακρυα του.
Ο Πειραιας ειχε πληθυσμο 200 κατοικους το 1835. 1.011 το 1836. ( 2). 5.434 κατοικους το 1853. 6.057 το 1856. 6452 το 1861. 10.963 το 1870. 21.618 το 1879. 34.327 το 1889. 50.200 το 1896. 73.579 το 1907. 133.482 το 1920 . (2-28,29)

Η Αθηνα το 1853 ειχε 30.590 κατοικους. Το 1856 30.969. Το 1861 41.208. 1870 ειχε 44.510. 1879 φθανουν 65.490. Δεκα χρονια αργοτερα 1889 110.262. Το 1896 123.001. Το 1907 167.470. Το 1920 292.991. Το 1928 ο αριθμος γινεται πολύ μεγαλος και φθανει 452.919 κατοικους επειδη από το 1922 και μετα εγκατασταθηκαν πολλοι προσφυγες. (2-28,29).

Εργοστασια στο Πειραια τα πρωτα χρονια
Το 1837 υπαρχει μια καταγραφη 109 καταστηματων, εργαστηριων . Μονο ενας ατμοκινητος αλευρομυλος του Α. Μπονη (72-77).
Το 1845-46 αρχιζει να εργαζεται το ναυπηγειο Αντωνιου Καλουδη. Κατασκευαζει πλοια με πανια.
Στο Πειραια το 1846 ιδρυθηκε το πρωτο ατμοκινητο εργοστασιο στην Ελλαδα και ηταν το Μεταξουργειο του Λουκα Ραλλη. Απασχολει 60-80 κοπελες.
Εκεινη την περιοδο υπαρχουν πολλα μικροτερα εργοστασια όπως σχοινοποιεια, σαπωνοποιια, τροχαλοποιια, μακαρονοποιειο, αλλα δεν αναφερονται.
Το 1860 στο Πειραια λειτουργησε ο Ατμομυλος του Καπρανου Λ.
Μεχρι το 1870 οι ατμομυλοι εγιναν εξη (72-222).
Το 1860 αρχισε η παραγωγη του Σιδηρουργειου Βασιλειαδη στον Πειραια. Κατασκευαζε ολων των ειδων τις σιδηρουργικες εργασιες αγροτικα εργαλεια, λεβητες ατμοπλοιων και άλλες κατασκευες. Λειτουργησε πολλα χρονια . Το 1870 καταγραφεται ο εξοπλισμος του. Εχει 26 εργαλειομηχανες ατμοκινητες, 5 τορνους, 1 πλανη, 1 ρινιστρια, 1 μηχανη τορνων, 3 τρυπηματος, 2 ελικοκοπτικες, 1 ψαλιδα – τρυπητηρι, 4 καμινους με αεριστηριο, 1 κατασκευης καρφιων, 1 κατασκευης συρματοπλεγματος, 2 πριονοταινιες, 1 τορνο ξυλων και άλλες μικροτερες (72-231).
Το 1863 λειτουργει στο Πειραια ο ατμομυλος Ι. Δημοκα.

Το 1864 λειτουργει ατμοκινητο εκκοκιστικο εργοστασιο βαμβακος
Το 1866 ατμομυλος των Αδελφων Μουτζοπουλου.
Το 1869 αρχιζει το Κλωστηριο Βολωνακη και ο ατμομυλος Γ. Αγγελοπουλου.
Το 1870 είναι χρονια πολλων εργοστασιων. Το Κλωστηριο Ι. Δημοκα και Πανταζοπουλου. Ατμομυλος Ν.Π.Ζερβα. Σιδηρουργειο Κ. Παναγιωτοπουλου (72-15,16).
Στη δεκαετια 1850-1860 αρχιζει, όπως φαινεται, η μεγαλη πορεια της βιομηχανιας (72-253).
Το 1874 υπαρχουν 4 ατμοκινητα εργοστασια βαμβακος 107 ιππων με 226 εργαζομενους (72-224).
Η δημιουργια πολλων εργοστασιων, εργαστηριων σημαινει και αυξηση του προσωπικου. Περισσοτεροι εργατες και εργατριες. Το ημερομισθιο των ανδρων περιπου καθοριζεται σε 2 δρχ. και των γυναικων 1 δραχμη. Δεν σημαινει ότι αυτό τηρειται από ολους. Όπως θα δουμε στο εργοστασιο Ρετσινα οι γυναικες αμοιβονται με 80 λεπτα και καποια στιγμη το κατεβαζουν στα 65.
Δεν εχουμε τιμοκαταλογο των προιοντων τροφοδοσιας. Ξερουμε ότι το ψωμι, που ηταν και η κυριοτερη τροφη, στοιχιζε 0,25 λεπτα η οκα το 1870 (72-244).
Παρατηρουμε ότι υπαρχουν πολλοι αλευρομυλοι, επειδη το σταρι ερχεται με καικια από διαφορα μερη. Η παραγωγη τους προοριζεται για το εσωτερικο της χωρας.
Η νηματουργια προοριζει τη παραγωγη της για το εξωτερικο (72-235).

ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ
23.7.1833 συνηλθε για πρωτη φορα η Ιερα Συνοδος της Ελλαδος και κηρυξε το Αυτονομο της εκκλησιας. 27 Ιουλιου εδωσαν τον απαιτουμενο ορκο προς τον Βασιλεα Οθωνα. Η Συνοδος του Αυτοκεφαλου δεν εγινε δεκτη από το Πατριαρχειο Κωνσταντινουπολεως.
Μια εκκρεμοτητα που υπαρχει μεχρι σημερα. Το Πατριαρχειο εξακολουθει να ζηταει τα δικαιωματα του επιβολης επι της ελληνικης εκκλησιας. Ετσι υπαρχει η ιδιαιτερη κατασταση με την εκκλησια της Κρητης. Αλλα και με ολη τη Βορειο Ελλαδα που απελευθερωθηκε το 1912. Για να εκλεγει νεος μητροπολιτης, επισκοπος, πρεπει να εγκριθει από το Πατριαρχειο. Ετσι όμως η δικαιοδοσια της Ιερας Συνοδου της Ελλαδας περιοριζεται και πολλες φορες υπαρχουν , υπογειες και φανερες , συγκρουσεις με το Πατριαρχειο.
Την εποχη του Οθωνα ένα μετρο που χτυπησε την Ορθοδοξη εκκλησια ηταν η διαταγη του Βαυαρου Επιτροπου Θρησκευματων Μαουρερ να διαλυθουν 412 Μοναστηρια και να κατασχεθει η περιουσια τους. (ΠΥΡΣΟΣ 169Γ ΕΛΛΑΣ).

ΣΤΑΦΙΔΑ (να κυτταξω Κοινωνιολογικο Λεξικο) Αυτά που τωρα γραφω είναι από το ΠΡΙΜΑΡΟΛΙΑ της Αθηνας Κακουρη

Μετα τη Απελευθερωση εξεδοθησαν νομοι για την Σταφιδα.
Ο πρωτος Νομος ηταν του 1836. Με το αρθρο 69 καθοριζεται με αστυνομικη διαταξη, αναλογα με την καιρικη κατασταση καθε περιοχης, βροχες κλπ., η ημερομηνια εναρξης συγκομιδης της σταφιδας. Αυτό γινοταν για να εξασφαλιζεται η ποιοτητα. Να είναι ωριμες οι σταφιδες και καλης ποιοτητας.
Μερικοι παραγωγοι , σε συνεργασια με εμπορους εξαγωγης , φορτωναν πριν καλα-καλα στεγνωσει για να εχει βαρος περισσοτερο 15-20%. Αλλα μεχρι να φτασει στο προορισμο της η ποιοτητα εχει πεσει. Ετσι προσωρινως κερδιζουν οι κακοι εμποροι. Επωφελουνται από την υψηλη τιμη της πρωιμης.
Όταν αρχισε να λειτουργει η Βουλη των Ελληνων καταργησε αυτό το Νομο και αφησε ελευθερο τον καθενα να καθοριζει το εμποριο του.
Το 1850 η παραγωγη ηταν περιπου 50.000 τον.
Το 1890 ηταν 250.000-300.000 τον. (Να κυτταξω το 2 για σταφιδα).
Πρωτος πελατης-αγοραστης ηταν η Βρετανια με 85.000 τον. Αλλα σιγα-σιγα αγοραζαν από τις αποικιες οπου ειχαν την καλλιεργεια , όπως Νοτιου Αφρικης, απ’ οπου καθοριζαν αυτοι την τιμη.
Η Γαλλια αγοραζε αρκετες ποσοτητες. Ένα μεγαλο διαστημα από το 1870 ειχε πεσει φυλλοξηρα στα αμπελια τους και ετσι μειωση της παραγωγης τους. Σιγα-σιγα όμως ανανεωσαν τα αμπελια τους. Αλλα ψηφισαν και νομους προστατευτισμου των προιοντων τους. Αργοτερα ακομη φυτεψαν πολλα αμπελια στη Βορειο Αφρικη που ειχαν καταλαβει, υποχρεωνοντας ετσι Μαροκινους, Αλγερινους, Τυνησιους να καλλιεργουν προιον παραγωγης κρασιου που δεν μπορουσαν να καταναλωσουν. Η ισλαμικη τους θρησκεια απαγορευει το αλκοολ.
Η ελληνικη κυβερνηση για να διασωσει την παραγωγης σταφιδας , καθιερωσε την υποχρεωτικη παρακρατηση για οινοπνευμα μιας ποσοτητας. Την οποια βεβαια πληρωνε, αλλα αποτελουσε κάθε χρονο αφορμη συγκρουσης με τους σταφιδοπαραγωγους..
Κακουρη 84-86 παρακρατηση 637, υπερπαραγωγη, κακη αποξηρανση, ελλειψη αποθηκων, τοκογλυφια.
Θεσσαλια, Αρτα 217, δανεια 256. Προστατευτισμος 464 1893

Να μπουνε στη σειρα

Το 1862 σε 492.502 στρεμματα καλλιεργουνται αμπελια. Από αυτά τα 153.058 με σταφιδα.
Κορυφαια χρονια στρεμματικης καλλιεργειας των αμπελιων για σταφιδες ηταν το 1918 με 1,759.225 στρεματα αμπελιων εκ των οποιων 1.014.964 στρεμματα για σταφιδα. (2-148).
Το 1928 εχει μειωθει σε 1.316.651 εκ των οποιων 656.624 με σταφιδα.
Η πτωση των εξαγωγων της σταφιδας φαινεται καθαρα. Το 1913 η εξαγωγη της σταφιδας ακομη 91.263 τον. Το 1924 εχει πεσει σε 13.247 και το 1925 11.056 τον. (2-151).

Το σταφιδικο χειροτερευει περισσοτερο από το 1891 . Εκεινο το χρονο η Γαλλια απαγορευσε την εισαγωγη της για να μη παρασκευαζονται οινοι με σταφιδα από την Ελλαδα.
Αρχιζει δραματικη περιοδος για τους σταφιδοπαραγωγους οι οποιοι διαμαρτυρονται με συγκεντρωσεις, συλλαλητηρια.
Πολλες λεπτομερειες αυτων των αγωνων δινω στο τριτο και τεταρτο τομο των βιβλιων για τους Κοινωνικους αγωνες στην Ελλαδα (7).
Ψηφιζονται προστατευτικοι Νομοι, ΒΤΘ’ 25.7.1895, ΒΤΣ και ΒΥΚΕ 1896. Ελαττωνεται η φορολογια, αλλα δεν βελτιωνεται η κατασταση.
Μεγαλες διαμαρτυριες μεχρι την κορυφαια εξεγερση της Μπαρμπασαινας στη Δυτικη Πελοποννησο το 1903.
Λεπτομερειες για τα κινηματα των σταφιδοπαραγων στο 7Δ’ Τομος -121,211,236,293.
Αμπελουργικα προιοντα και συγκριση προπολεμικης και μεταπολεμικης παραγωγης.

1935/1938 1963
Στρεμματα τοννοι στρεμματα τοννοι
Κορινθιακη
Μαυρη σταφιδα 647.920 158.200 432.000 77.550
Σουλτανινα
Ξανθη σταφιδα 106.460 28.600 326.000 54.420
Επιτραπεζια 202.565 79.500 179.500 112.705
Οιναμπελοι 1.540.335 372.700 1.292.000 305.535
Συνολο 2.497.280 2.229. 500
(ΠΥΡΣΟΣ ΕΛΛΑΣ 756).

Μπορει η σταφιδα να περασε κρισεις. Όμως η αμπελος εξακολουθει να είναι από τις πρωτες και πιο ελπιδοφορες καλλιεργειες της χωρας.
Το 1966 το συνολο των στρεμματων για Αμπελια και Σταφιδαμπελα ηταν 2.330.000 στρεμματα. Το 2009 το συνολο ηταν 1.226.000 στρεμματα. Η σταφιδα καλλιεργειται ακομη και μαλιστα σε ποσοτητες. Αλλα δεν εχει πια τα προβληματα της μικροκαλλιεργειας. Το 2009 η παραγωγη σταφιδας ηταν 255.000, χωρις μεγαλα προβληματα εξαγωγων. (76-144, 263).
Όμως τα αμπελια δινουν τωρα περισσοτερο κρασι και καλλιτερες ποιοτητες. Η καλλιεργεια αλλαζει χαρακτηρα και τα αμπελια πια δεν είναι χαμηλα. Εχουν ανεβει υψος σαν φυτα και με την στηριξη τους κανουν πολύ πιο ευκολη την εργασια, αλλα και πιο αποδοτικη. Από μερικες δεκαετιες τα παλια και νεα Οινοπεδια δειχνουν έναν άλλο δρομο , μιαν άλλη μεγαλη παραγωγη κρασιου Στα ιδια τα Οινοπεδα βρισκονται καινουρια μεγαλα Οινοποιεια που παραγουν εκεινες τις φιαλες , διαφορων ποικιλιων, που ταξειδευουν πια σε ολο τον κοσμο. Προκειται για επιλεγμενα, αριστης παραγωγης κρασια. Εχουν περασει από την απλη αγροτικη παραγωγη στη βιομηχανικη, αλλα και ποιοτικα εξαιρετη οινοπαραγωγη. Αρκει να δει κανεις Οινοπεδια σαν της Νεμεας, της Μαντινειας, της Τεγεας, της Κρητης, της Ναουσας και σε αλλα μερη της χωρας μας για να καταλαβει τη διαφορα. Εντυπωσιακες καλλιεργειες με εκπληκτικη ταξη, καθαριοτητα, στοιχιση. Μια παλια σε τεχνη και καινουρια σε ποιοτητα και ποσοτητα παραγωγη που φερνει την Ελλαδα στις πρωτες χωρες εκλεκτου οινου στον κοσμο.

76. Η ελληνικη οικονομια σε αριθμους 2012. Εκδοσεις ΕΠΙΛΟΓΗ ετησια εκδοση. Αθηνα 2012.

ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ
Η αγορα της Αθηνας το 19ο αιωνα ηταν όπως ολων των πολεων της Ευρωπης. Ένα μερος της πολυτελειας για την αγορα της αστικης ταξης, ένα άλλο για μεσαιους , άλλο για εργατες, αγροτες.
Η οδος Ερμου από το Μοναστηρακι μεχρι το Συνταγμα ειχε τα ιδια μαγαζια όπως ολες οι μεγαλες πολεις της Ευρωπης. Μαγαζια πολυτελειας με όλα τα νεα ειδη μοδας. Αυτή η σπαταλη της καινουριας αστικης ταξης που εφερνε λεφτα από τη Κωνσταντινουπολη, τη Σμυρνη, την Αλεξανδρεια, τη Ρωσια, από τα Βαλκανια ειχε τις καταναλωτικες τασεις υπερβολης , όπως η αστικη ταξη στην Ευρωπη. Δεν είναι τυχαιο ότι ο Οθωνας φορεσε τσολιαδιστικα και η Αμαλια εμπνευστηκε τη στολη που εμεινε μεχρι σημερα με το ονομα της. Προσαρμοσμενη στα ελληνικα παραδοσιακα προτυπα.
Από το τελος του 19ου αιωνα διαμορφωνεται η αγορα της Αθηνας. Σταδιου, Πανεπιστημιου, Ερμου και παραδρομοι, πολυτελεια για την αστικη ταξη. Η Αιολου , Αγιου Μαρκου, Ευαγγελιστριας και τα στενα τους για τη μεσαια ταξη. Η Αθηνας για την εργατικη ταξη και επαρχιωτες.
Παρομοια εμπορικη κατασταση δημιουργειται στη Συρο, από την αρχη του κρατους, τη Πατρα, Κερκυρα, Ιονια Νησια, Ναυπλιο και πολλα αλλα μερη.

Για τη Μεταξουργια
Μια άλλη σπουδαια παραγωγικη δραστηριοτητα ηταν η σηροτροφια συνδεδεμενη με τη Μεταξουργια. Παρηγαγε την πρωτη υλη, τα κουκουλια του μεταξοσκωληκα. Το 1871 η Ελλαδα εξηγαγε 32.932 οκαδες κουκουλια και 16.495 οκαδες μεταξης. (1Β-537). Οι μορεωνες (φυτειες με Μουριες) κατειχαν το 1875 54.000 στρεμματα με υπολογιζομενα δεντρα 1.300.000 που αποτελουσαν την βαση τροφοδοσιας του μεταξοσκωληκα.
Η παραγωγη μεταξης το 1875 ηταν 11.038 οκαδες (1280 γραμμαρια η οκα) και αυτή των κουκουλιων 79.304 οκαδες. Όμως αυτή η παραγωγη δεν αρκει για τη Μεταξουργια που διαθετει 18 εργοστασια το 1875. Τα 5 ατμοκινητα με 702 λεβητες δυναμης δυναμης 84 ιππων. Απασχολουσαν 74 ανδρες και 939 γυναικες. Αυτό το χρονο εισηχθησαν ακομη 4.500 οκαδες κουκουλια και 248 οκαδες μεταξης.

77. ΟΡΥΧΕΙΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ. Δημητρα Μαυροκορδατου. Λινα Μενδωνη, Μαρια Μπαλοδημου, Νικος Μπελαβιλιας, Ληδα Παπαστεφανακη, Αντωνης Ζ. Φραγκισκος και πολλοι αλλοι σε εργασιες. Ερευνα του εργαστηριου αστικου περιβαλλοντος του Εθνικου Μετσοβιου Πολυτεχνειου. Αθηνα εκδ. ΜΕΛΙΣΣΑ 2009.

ΟΡΥΧΕΙΑ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ.
Η πρωτη εντυπωση για το Αιγαιο, ενισχυμενη από την τουριστικη προβολη, δειχνει μια εξαιρετη ομορφη περιοχη του δικου μας κοσμου. Θαυμασια με τις πολλαπλες εναλλαγες για το κάθε νησι. Ένα Αιγαιο μοναδικο στο κοσμο, με πολλων χιλιετηριδων ιστορια ενός θαυμαστου περιβαλλοντος.
Όμως, κυριολεκτικως, κατω από αυτην την εικονα υπαρχει ενας πλουσιος ορυκτος πλουτος. Δεν θα προχωρησουμε στο βαθος της ιστοριας, αλλα μια ματια στον 19ο αιωνα. Τοτε που περιπου 200 εκμεταλευσεις, απεδιδαν ορυκτα κάθε ειδους. Τα περισσοτερα με σκληρες συνθηκες, τα εκμεταλευοντουσαν ξενοι επιχειρηματιες της Ευρωπης, συνεταιριζομενοι με Ελληνες επιχειρηματιες. Τοτε η Ευρωπη χρειαζοταν πρωτες υλες για την θηριωδη αναπτυξη της βιομηχανιας της.
Υπαρχουν βεβαια και πολλα αλλα ορυχεια σε ολη την Ελλαδα. Μερικα από αυτά εκμεταλευομενα από πολλα-πολλα χρονια. Ευβοια με Λιμνη, Μαντουδι, Αλιβερι, Κυμη. Χαλκιδικη με Μαντεμ Λακκο, Παγγαιο, Δομοκος, Κρητη και αλλα.

——- —— ——-

Από το 2000 με πρωτοβουλια του Πολυτεχνειου της Αθηνας αρχισε προγραμμα καταγραφης των Ορυχειων του Αιγαιου. Αλλα και πριν από αυτή τη μεγαλη συλλογικη προσπαθεια υπηρξαν μελετες για τα Ορυχεια νησιων , όπως για τη Σεριφο, Ναξο, Χιο , Μηλο. Οπωσδηποτε δεν αναφερουμε, ουτε μπορουμε να το κανουμε, ολες οσες εγιναν.
Το πρωτο μεγαλο Ορυχειακο συγκροτημα που βιομηχανοποιηθηκε, μελετηθηκε ηταν του Λαυριου που αρχισε να λειτουργει συστηματικα από το 1869 και για το οποιο αφιερωνουμε ιδιαιτερο κεφαλαιο.
Από τους μελετητες του Πολυτεχνειου αναφερεται ότι όλα τα νησια εξερευνηθηκαν το 19ο αιωνα με τα μεσα της εποχης για να βρουνε Ορυκτα, να αποκαλυψουν κοιτασματα. Διαπιστωθηκαν τουλαχιστον 38 Ορυχεια που δουλευαν σε νησια του Αιγαιου. Συγκροτηματα εξορυξης 118, τα οποια λειτουργησαν από ελληνικες και ξενες επιχειρησεις, τις περισσοτερες φορες από κοινου. Οι συνολικες όμως εξερευνητικες προσπαθειες ηταν περιπου 200, οπου διαπιστωθηκαν επιχειρηματιες σχεδον για το συνολο. Μονο 11 εμειναν αγνωστες, όπως αναφερει η μελετη. Στα περισσοτερα νησια των Κυκλαδων, στη Σκυρο των Βορειων Σποραδων. Στο βορειο Αιγαιο στη Θασο, στο Ανατολικο Αιγαιο Λεσβο, Χιο, Σαμο, Ικαρια, Φουρνοι. Στα Δωδεκανησα Κως, Γυαλι Ροδου. Αλλα υπαρχουν και μικροτερα στα ερημονησια. Πολλες εκμεταλευσεις αρχισαν από την αρχαιοτητα και καποια εποχη εγκαταλειφθηκαν. Πολλες καινουριες κινηθηκαν στ’ αχναρια τους.
Ορυχεια είναι η γενικη ονομασια που επικρατησε για τις υπεδαφιες ερευνες και εκμεταλευσεις. Ορυχεια είναι ο ορος που γενικα επικρατησε γενικα για τις υπογειες εκμεταλευσεις, αλλα και υπεργειες μερικες φορες. Μπορει να είναι Μεταλλεια, που παραγουν μεταλλα παντος ειδους, μπορει να είναι Λατομεια για παραγωγγη Μαρμαρων και αλλων δομικων υλικων για ολες τις χρησεις.
Η εκμεταλευση πολλες φορες ηταν αγρια από τις εταιριες. Ουτε συγκεκριμενες ωρες εργασιας, ουτε συγκεκριμενη αμοιβη, ουτε στοιχειωδης ασφαλεια εργασιας. Στα ορυχεια δουλευαν γυναικες και παιδια με αγριες συνθηκες εργασιας. Χωρις ασφαλιση εκεινο το καιρο, πολλους τραυματισμους, θανατους και αναπηριες. Δεν εχουμε μια γενικη μελετη γι αυτές τις καταστασεις. Ετσι εχουμε και εξεγερσεις μερικες φορες, αντιδρασεις κάθε ειδους από τους κατοικους εργατες-αγροτες. Η πιο γνωστη και αιματηρη του 1916 στη Σεριφο .
Στις 23.5.1998 εγκαινιαστηκε το αξιολογο μεταλλευτικο Μουσειο Μηλου. Εκει υπαρχουν πολλες μαρτυριες εργατων-εργατριων ορυχειων. Οι Μηλιοι δεν ηταν αποκλειστικα μεταλλωρυχοι. Ειχαν τα χτηματα τους και για να συμπληρωσουν οι πιο φτωχες οικογενειες εκαναν μεροκαμματα στα Θεωρυχεια Βαρυτινης. Εβγαζαν και καολινες σε θερμοκρασια 40-50 βαθμους Κελσιου. Εργαζοντουσαν και παιδια 12-13 χρονων.
Οι ειδικοτητες ηταν μιναδοροι, γεμιστες, μπαζαδοροι. Ο μιναδορος ανοιγε τις τρυπες για τα εκρηκτικα με μακαπι και σφυρι. Ο γεμιστης εβαζε την αναλογη ποσοτητα εκρηκτικων. Εβγαιναν ολοι εξω. Εβαζαν φωτια στο φουρνελο. Περιμεναν να πεσει η σκονη μετα την εκρηξη Τοτε εμπαιναν οι μπαζαδοροι να καθαρισουν τα μπαζα από την εκρηξη, να τα βγαλουν εξω. Παντως υπηρχαν πολλοι τραυματιες, από προωρες εκρηξεις, άλλες μεγαλες για το μεγεθος του εργου, από τα αερια κλπ. Η εκμεταλευση γινοταν με γαλαριες που μπορουσαν να ειναι σε πατωματα. (Φακελος 61 Νο 37 Λιβιερατου).
——- —— ——-

Δινουμε παρακατω μια στατιστικη παραγωγης μεταλλευματων σε τοννους το 1910 και 1928 (2-186).

1910 1928

Σιδηρος 608.349 166.868
Σιδηρομαγγανιο 35.594 37
Μολυβδος 185.207 70.689
Ψευδαργυρος 37.108 17.671
Μαγγανιο 1.080
Θειουχα μικτα 51.531 9.496
Χρωμιο 7.000 20.958
Λευκολιθος 48.913 104.491
Σιδηροπυριτης 27.557 94.270
Λιγνιτης 1.500 120.639 Τυπωθηκαν 25.1

Με την αφιξη του Οθωνα ακολουθησαν και 4.000 στρατιωτες του Βαυαρικου στρατου .
Εθνικος Υμνος. Τα πρωτα χρονια του ελληνικου κρατους χρησιμοποιουσαν καποιο δημοτικο τραγουδι των παληκαριων. Η Μουσικη του Στρατου επαιζε γαλλικα εμβατηρια μεταξυ 1828-1831.
Για Εθνικο Υμνο επι βασιλειας Οθωνα επαιζαν τον βασιλικο Υμνοτης Βαυαριας στον οποιο ειχαν προσθεσει τους στιχους
«Τον Βασιλεα μας Οθωνα τον πρωτον σωσον Θεε,
Αυξησον, κρατινον την βασιλειαν του,
Τον Βασιλεα υμων σωσον Θεε.»
Καταργηθηκε με την εξωση του Οθωνα το 1864.
Ο «Υμνος προς την Ελευθερια» του Διονυσιου Σολωμου γραφτηκε το 1823. Τοτε ο Σολωμος ακουγε από τη Ζακυνθο τον πολεμο που γινοταν του αγωνιζομενου για την ελευθερια Μεσολογγιου. Το ποιημα αποτελειται από 158 τετραστιχους που ολοκληρωθηκαν σε ένα περιπου μηνα. Οι τεσσερις πρωτοι αποτελουν τον Εθνικο Υμνο. Το 1825 τυπωθηκε στο Μεσολογγι στο τυπογραφειο του Δ. Μενεσθεως. Στις 21.10.1825 η Γενικη Εφημερις της Ελλαδος του Ναυπλιου δημοσιευει τον Υμνο.
Το 1828-1830 μελοποηθηκε από τον Νικολαο Χαλκιοπουλο Μαντζαρο για πρωτη φορα. Τα επομενα χρονια βελτιωσε τη μελωδια του και υπεβληθη στον Οθωνα, αλλα δεν καθιερωθηκε σαν Εθνικος Υμνος. Τελικη μελοποιηση το 1861. Παιζοταν στα Ιονια Νησια τα οποια απελευθερωθηκαν από τους Αγγλους και ενωθηκαν με την Ελλαδα το 1864. Τον επαιξαν κατά την επισκεψη του βασιλεα Γεωργιου Α’ στα Επτανησα. Αμεσως κυκλοφορησε Βασιλικο Διαταγμα του Υπουργειου Ναυτικων, από τον υπουργο Δ. Στ. Μπουντουρη με το οποιο χαρακτηριζοταν «Επισημον Εθνικο Ασμα». Το Διαταγμα καθοριζε με διαταγη την εκτελεση του σε όλα τα πολεμικα καραβια. Επισης να παιζεται κατά την επισκεψη του Γεωργιου Α’ σε ξενα καραβια.
Η πρωτη εκδοση της παρτιτουρας εγινε στο Λονδινο το 1873, από την ελληνικη παροικια.
( 78 , επισης δημοσιευση στην Εφημεριδα Καθημερινη Αθηνας 29.8.2004 Μωρις Μοντιανο. Ακομη σε ΠΥΡΣΟ-ΕΛΛΑΣ 605Α,B).
78. ΕΘΝΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ( Περιοδικο OIL 20.4.85). (ΜΟΤΟΡ ΟΙΛ (ΕΛΛΑΣ).
79. KARL KRAZEISEN . Οι αυθεντικες μορφες των ηρωων του 21 . Σχεδια , υδατογραφιες, λιθογραφιες 1826-1831. Εθνικη Πινακοθηκη Μουσειο Αλεξανδρου Σουτζου –Παραρτημα Ναυπλιου 2005-2006.
Η σημαια της Ελλαδας. Κατά τα επαναστατικα κινηματα που εκδηλωθηκαν στη διαρκεια της Τουρκοκρατιας, υψωθηκαν πολλες σημαιες. Στη διαρκεια της Επαναστασης τα διαφορα σωματα ειχαν τη δικη τους σημαια.
Τον Ιανουαριο 1822 η Α’ Εθνοσυνελευση της Επιδαυρου καθοριζει χρωματα κυανο και λευκο για τη σημαια. Στις 15.3.1822 καθοριζονται σημαιες ξηρας και θαλασσας. «Κατά τον ρδ’ του Οργανικου Νομου, ενθα διοριζονται τα χρωματα «κυανουν και λευκον» ως χρωματα του εθνους και κατά τον ρε’ περι του σχηματισμου των σημαιων, το Εκτελεστικον Σωμα διεταξε και διαταττει τα ακολουθα»; Από τοτε, μεχρι σημερα ακολουθουνται οι ιδιες περιπου εντολες.
Αγωνιστες του 21. Τις φυσιογνωμιες πολλων αγωνιστων σχεδιασε ο Καρλ Κρατσαιζεν, λοχαγος του Βαυαρικου στρατου, μεταξυ 1821-1831. Όταν εκανε το αρχικο σχεδιο τους εβαζε να υπογραφουν τις εικονες τους. Εκτος από τις μορφες εκανε και τοπια της εποχης της επαναστασης. Γυριζοντας στο Μοναχο βελτιωσε τα σχεδια του. Το 1831 εξεδωσε λευκωμα με τα σχεδια του.
Ομως και άλλος ενας ζωγεραφος ο Πητερ Εςς (Hess) ηρθε στην Ελλαδα. Γνωστος ζωγραφος τον οποιο εστειλε ο Λουδοβικος Α’ μαζι με το γυιο του Οθωνα. Επεστρεψε στο Μοναχο και διακοσμησε τη στοα του κηπου των ανακτορων με ζωγραφιες ηρωων και επεισοδια της Ελληνικης Επαναστασης. Κατοπιν επεστρεψε στην Ελλαδα και σχεδιασε την κεντρικη αιθουσα του Ανακτορου (σημερινο κτιριο της Βουλης). Αλλα αυτά τα σχεδια εξαφανιστηκαν στη φωτια του 1909 και την επισκευη που εκαναν στη συνεχεια.

Βιομηχανιες ιδρυθεισες 1921-1928.
Μηχανουργικες 48
Οικοδομικες 26
Κλωστουφαντουργικες 89
Ειδη διατροφης 663
Χημικες 46
Κατεργασιας δερματων 19
Χαρτου, εκτυπωσεων 22
Κατεργασιας Ξυλου 90
Καπνου 8 (2-178)

Η Αθηνα μερικα ιστορικα.
Μεχρι το 1650 εξακολουθει να είναι σημαντικη πολη στα Βαλκανια μετα την Κωνσταντινουπολη, Αδριανουπολη, Θεσσαλονικη. Κατά την εποχη της Τουρκοκρατιας ανηκε στο Σαντζακι της Χαλκιδας. Γι αυτό και η διαπραγματευση με το πασα της Χαλκιδας για την αποχωρηση των τελευταιων τουρκων από την Ακροπολη το 1832.
Οι Οθωμανοι ειχαν λεπτομερη απογραφη του πληθυσμου αλλα και λεπτομερες κτηματολογιο. Η φορολογια των Χριστιανων γινοταν από την απογραφη των Ενοριων. Στην εκκλησια που υποχρεωτικα από την κοινωνικη ταξη ανηκε ο κάθε ανθρωπος και για να ειμαστε πιο ακριβεις η κάθε οικογενεια. Σε οποιαδηποτε μετακινηση η οικογενεια γραφοταν στους ενοριτες της περιοχης οπου εγκαθισταντο. Ετσι οι Οθωμανοι διοικητες γνωριζαν λεπτομερως την κατασταση κατοικων και περιουσιων.
Ακομη το 1720 υπηρχε στην Αθηνα ελληνικο σχολειο.
Όταν το 1834 ο Οθωνας , βασιλιας της Ελλαδας ερχεται στην Αθηνα την οποια εχει κανει πρωτευουσα του κρατους η πολη εχει μονο 4.000 κατοικους που ζουνε αναμεσα σε ερειπια.
Στην εποχη του Οθωνα η Παλια Στρατωνα ηταν εκει οπου σημερα η ανασκαφη της Βιβλιοθηκης του Αδριανου. Ένα μεγαλο διαστημα , αργοτερα, επαψε να είναι στρατωνα και εγινε φυλακη.
Το σπιτι του Χασεκη, παλαιου βοεβοδα της Αθηνας 1775-1795 και τυρανικου, αρπακτικου των περιουσιων , βρισκοταν στο πισω μερος της σημερινης Βιβλιοθηκης του Αδριανου με προσοψη στην σημερινη οδο Αδριανου και γκρεμιστηκε το 1930-34.

ΤΟ ΑΓΡΟΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ μερικες παρατηρησεις.

Μετα την επανασταση , στην ελευθερη Ελλαδα, οι γεωργοι, κτηνοτροφοι δεν ηταν υποχρεωμενοι να πληρωνουν τους πολλους φορους και δοσιματα που εδιναν στις οθωμανικες αρχες. Να προσθεσουμε ότι απελευθερωθηκαν, σε μεγαλο βαθμο, και από την επιβολη των Ελληνων Κοτσαμπασηδων που ασκουσαν την αρνητικη και εκμεταλευτικη τους εξουσια στους κατοικους. Ακομη και την τρομοκρατια τους με τους ενοπλους ακολουθους που ειχαν γυρω τους για φρουρες.
Οι χωρικοι μπηκαν στα τουρκικα χτηματα χωρις καμμια αγορα, χωρις καμμια παραχωρηση. Απλα εκαναν κατοχη, καταπατηση στις μεγαλες ιδιοκτησιες των Οθωμανων. Αυτές που εθεωρουντο εθνικες γαιες και μπορουσαν να κατασχεθουν από τους δανειστες Αγγλους και Γαλλους, που τα Δανεια καθοριζαν ιδιοκτητες μετα την απελευθερωση και μεχρι την εξοφληση των χρεων.
Ετσι λυθηκε κατά καποιο τροπο, αναρχα, αμελετητα, το προβλημα των μεγαλων ιδιοκτησιων των Οθωμανων και γι αυτό διαλυθηκε και το κτηματολογιο που κρατουσαν οι Οθωμανικες αρχες. Μονο μερικες μεγαλες ιδιοκτησιες εμειναν στην Ανατολικη Στερεα και Ευβοια , μικρο μερος στο συνολο των γαιων.
Εκεινο τον πρωτο καιρο οι χωρικοι δεν ειχαν κανενα τιτλο ιδιοκτησιας. Μονο από το 1843 παρουσιαζεται μια τετοια αναγνωριση, εμμεση θα λεγαμε, με μια πρωτη φορολογηση αυτων των γαιων από το Δημοσιο. Αυτή η φορολογηση δεν εγινε με καποιο μελετημενο σχεδιο. Απλα το Κρατος επρεπε να βρει εσοδα. Φορολογηση βεβαια που απαιτουσε ατομικη ιδιοκτησια, κατοχης του κτηματος από το Κρατος που επεβαλε την φορολογια. Ετσι εφ’ οσον φορολογεισαι , εμμεσα ακομη, αναγνωριζεσαι σαν ιδιοκτητης (Σωκρατης Πετμεζας 4-131).
Να σημειωσω ότι αυτή εκ των πραγματων επιβληθεισα διανομη γης, εγινε χωρις οι ιδιοκτητες Οθωμανοι υπηκοοι να αποζημιωθουν σε καμμια περιπτωση. Αυτή η διασπαρτη πλεον μικροιδιοκτησια, χωρις δοσιματα, μεταβαλεται σε ιδιοκτησια καπιταλιστικης σχεσης. Χωρις ενδιαμεσο φεουδαρχη. Κατ’ ευθειαν μικροι ιδιοκτητες σε σχεση με το Ελληνικο κρατος.
Αυτό το περασμα στη μικρη ιδιοκτησια ειχε σαν αποτελεσμα, τον πρωτο καιρο, μια μειωση της παραγωγης. Κάθε μικρος ιδιοκτητης παρηγαγε για την οικογενεια του, ενώ η μεγαλη ιδιοκτησια παρηγαγε για την αγορα. Αυτή όμως η μειωση γυρω στα 1840 φανηκε προσωρινη και γρηγορα πολλες καλλιεργειες στραφηκαν σε προιοντα για εξαγωγες που ηταν πιο αποδοτικα. Ειτε ακομη σε έναν συνδυασμο αυτοπαραγωγης για την οικογενεια και ένα μερος για προιοντα προς την αγορα.
Να παρατηρησουμε ότι τη χρονια 1843 που γινεται αυτή η ενεργεια συμπιπτει και η εξεγερση του στρατου 3 Σεπτεμβριου 1843. Ζητανε την καθιερωση Συνταγματος. Ο βασιλεας Οθωνας αναγκαζεται να παραχωρησει το Συνταγμα και στις 7 Σεπτεμβριου διοριζει νεα κυβερνηση υπο τον Ανδρεα Μεταξα. Αναγγελει αμεσως εκλογες για Συντακτικη Συνελευση. Στις 4 Μαρτιου 1844 ψηφιζεται το Συνταγμα και κυβερνηση Μαυροκορδατου να το εφαρμοσει. Στις 6 Αυγουστου υστερα από εκλογες αναλαμβανει πρωθυπουργος ο Ιωαννης Κωλεττης.
Δεν είναι τυχαιο ότι αυτή η φορολογια που κατά καποιο τροπο αναγνωριζει τη μικρη ιδιοκτησια γινεται αυτή τη χρονια της εξεγερσης του 1843. Στρατος και λαος εξεγειρονται κατά της απολυταρχιας της Οθωνικης διοικησης. Τον επομενο χρονο εγκρινεται με καθολικη ψηφοφορια το Συνταγμα. Οι κυβερνησεις πλεον είναι Κοινοβουλευτικες και ετσι μπορει να εκφραζεται η λαικη πιεση. Οι κυβερνησεις προερχονται από τη Βουλη και τα κομματα της. Όχι από τη θεληση του περιβαλοντος των Ανακτορων. Αυτό σημαινε και καποια πρωτη ανεξαρτησια από την ασφυκτικη επιρροη των αγγλο-γαλλικων πιεσεων.
Γι αυτό και τα επομενα χρονια θα υπαρξουν αμεσες επεμβασεις από Αγγλους και Γαλλους. Με τους αποκλεισμους λιμενων το 1847. Με τον αποκλεισμο του 1849 επειδη η ελληνικη κυβερνηση δεν αποδεχεται την τρομερη σε μεγεθος αποζημιωση του τοκογλυφου Πατσιφικου. Αγγλου υπηκοου που του εκαψαν το σπιτι οι Αθηναιοι.
Αυτά τα χρονια εχουμε και πολλες εξεγερσεις στις επαρχιες κατά της κεντρικης εξουσιας. Οι περισσοτερες με φιλελευθερες αποψεις.
Το ζητημα του Κτηματολογιου συνδεεται με αυτή την αναρχη αλλαγη ιδιοκτησιας.
Εδώ αγγιζουμε μια άλλη ιδιομορφια της ελληνικης γεωργιας. Από τους τυπικους μελετητες η μικρη ιδιοκτησια εμφανιζεται σαν μικρης παραγωγικοτητας. Νομιζω είναι λαθος. Αυτή η ελλειψη παραγωγικοτητας αντικαθισταται από την ευελιξια και ταχεια μεταβλητικοτητα παραγωγης προιοντων. Η μεγαλη ιδιοκτησια είναι ανελαστικη. Δεν μπορει να αλλαξει γρηγορα και γινεται μη αποδοτικη. Σε ένα γυρισμα της αγορας δεν μπορει να μεταβαλει καλλιεργεια. Μενει αιχμαλωτη στο παλαιο αλλα υποτιμημενο πλεον προιον. Η μικρη ιδιοκτησια στην Ελλαδα βοηθησε στην προσαρμογη σε νεες βελτιωμενες , πιο εμπορικες καλλιεργειες.
Ετσι η Ελλαδα των περιπου 11 εκατομμυριων κατοικων σημερα
μπορει να δινει στην αγορα της Ευρωπης πολύ μεγαλυτερο ποσοστο αγροτικων προιοντων από το ποσοστο της σε πληθυσμο.
Η κτηνοτροφια που δεν εχει σχεση με προβληματα ιδιοκτησιας τετοιου ειδους δεν μειωθηκε καθολου αυτά τα χρονια.
Από το 1840-1890 ο πληθυσμος αυξανεται με ρυθμο 1,5% το χρονο. Γεωργια και Κτηνοτροφια μπορουσαν να ανταποκριθουν στη διατροφη. Υπαρχει μια μειωση του αγροτικου πληθυσμου επειδη φευγουν προς τις πολεις να βρουν καλλιτερη απασχοληση στη Βιοτεχνια, Βιομηχανια που εκεινο τον καιρο αναπτυσονται. Αλλα και άλλες απασχολησεις που δημιουργουνται στο αστικο περιβαλλον.
Μερικες μεγαλες περιουσιες εμφανιστηκαν μετα την ενσωματωση της Θεσσαλιας και της επαρχιας της Αρτας στο ελληνικο κρατος το 1887. Υπαρχουν μεγαλες ιδιοκτησιες Τουρκων που πρεπει να αποζημιωθουν συμφωνα με τη Συνθηκη. Η ελληνικη κυβερνηση κανει εκκληση σε Ελληνες πλουσιους του εξωτερικου που ηρθαν και εξαγορασαν αυτές τις μεγαλες ιδιοκτησιες (4-135,136).

ΜΕΤΑΞΙ
Το 1821 , χρονια εναρξης της Επαναστασης , η παραγωγη μεταξιου ηταν 18.000 χιλιογραμμα (1-477).
Το 1868 η παραγωγη μεταξιου εφθασε 90.000 χιλιογραμμα(1-477).
Βιοτικο Επεπεδο.
Αναφερουμε τις τιμες μερικων αγροτικων προιοντων το 1880. Για μια οκα φασολια στη Στερεα για την οποια αναφερομαστε ηταν 0,65 λεπτα. Σιταρι 0,52 λεπτα, ρεβυθια 0,65 λεπτα, φακη 0,55 λεπτα, αλευρι 0,65, πατατες 0,40, ελιες 0,80, τυρι 1.80, κρασι 0,40, κρεας βοδινο 1,10, προβατου 1,40,, Λαδι 1,40, κοτοπουλο 1,20, αυγα 0,07 το κομματι. Περιπου ιδιες τιμες ηταν στην Πελοπονησο και νησια.
Τα ημερομισθια του 1880 ηταν κατά μεσο ορο 2,20 δρχ. για τους αντρες σε αστικες και αγροτικες περιοχες, 1,20 των γυναικων και 1,00 των παιδιων (1-483,484).
Συγκρινοντας ημερομισθια και τιμες βλεπουμε ότι το βιοτικο επιπεδο των εργαζομενων ηταν χαμηλο.
Στα χωρια οπου ζουσαν οι μεγαλες οικογενειες μπορουσαν συγχρονως να εχουν και ένα μερος οικιακης οικονομιας. Και οι πιο φτωχοι ακομα, μια κατσικα, κοτες, λαχανοκηπο. Εκεινο τον καιρο ηταν αγνωστοι, ειτε ελαχιστοι οι αμεσοι φοροι για τους εργαζομενους. Οι επιχειρησεις Κοινης Ωφελειας στοιχειωδεις ακομη και στις πολεις.
Εμποριο.
Για να καταλαβουμε την αλματωδη προοδο δινουμε έναν μικρο πινακα του εξωτερικου εμποριου σε δραχμες.

Ετος Εισαγωγες Εξαγωγες
1858 44.201.511 28.865.185
1864 61.899.765 31.888.640
Αυτό το χρονο ενσωματωθηκαν στην Ελλαδα τα Επτανησα
1865 90.251.389 51.671.719
1871 108.526576 76.282.701
1874 120.367.159 75.485.907 (1-326 και 363)

Υπαρχει πινακας απο1898-1911 και να προστεθει

Το ελλειμμα του Εμποριου καλυπτεται παντα από τα μεγαλα εσοδα της Ναυτιλιας για τα οποια αναφερουμε σε άλλο κεφαλαιο. Αλλα και εισαγωγες κεφαλαιων κυριως ομογενων που ερχονται να εγκατασταθουν στην Ελλαδα. Οι Εισαγωγες είναι παντα αυξημενες από τα μηχανηματα και υλικα για στησιμο καινουριων επιχειρησεων.
Στις εισαγωγες του 1871 αναφερουμε ενδεικτικα , υπαρχουν 25,5 εκ. δρχ. για σιτηρα από Ρωσια και Βλαχια. \
Στις εξαγωγες πρωτη η Κορινθιακη σταφιδα με 30 εκ., το λαδι με 10,5 εκ. δραχ., μολυβδος 4 εκ., συκα 3 εκ., βαμβακι 2 εκατ., βαλανοι 1,5 εκ. δρχ. (1-326).

Βιομηχανια
Βιομηχανια
Συμφωνα με μιαν απογραφη της 20 Οκτωβριου 1917 στην Ελλαδα λειτουργουν 2.213 εργοστασια με 3.123 εργατες και εργατριες. Δεν περιλαμβανονται οι Βιοτεχνιες.
(Προσοχη αμφισβητουμενο μεταξυ εργοστασιων και εργατων να κυτταξω το 2.
Αποθηκευση 4.12.12
Μεταλλεια και παραγωγη τους τα χρονια 1920 και μετα
Οι εξαγωγες μεταλλων αποτελουσαν μια σημαντικη προσοδο για την Ελλαδα. Δινουμε τις πωλησεις 1921 και 1922.
1921 1. Φυσικα μεταλλευματα δρχ. 22.728.007
2. Προιοντα καμινειας επεξεργασμενα στο πρωτο σταδιο δχμ. 14.011.134.
3. Προιοντα λατομειων και αλυκων 14.717.390
1922 1. Φυσικα μεταλλευματα δρχ. 39.906.701
2. Προιοντα καμινειας δρχ. 17.612.144
3. Προιοντα λατομειων και αλυκων δρχ. 22.361.341

Το 1922 στα Μεταλλεια οι απασχολουμενοι εργατες ηταν 1.871 υπογειως, 1009 υπαιθριως. Εργατριες 255. Συνολο 3.135. Πραγματοποιηθεντα μεροκαματα 770.283 και αμοιβη τους 11.099.287 δρχ. (Μεσος ορος περιπου 15 δρχ.).
Στα Λιγνιτωρυχεια 928 υπογειως, 398 υπαιθριως και εργατριες 255. Συνολο 1539. Πραγματοποιηθεντα μεροκαματα 490.403 και συνολο αμοιβων 6.765.682 δρχ. μεσος ορος περιπου 15 δρχ.
Στη Μεταλλουργεια 2.797 υπογειως, 1848 υπαιθριως και γυναικες 705. Συνολο 5.250. Πραγματοποιηθεντα μεροκαματα 1.445.475 και συνολο αμοιβων 20.560.805 δρχ. Μεσος ορος περιπου 15 δρχ.
Στα Λατομεια και τις Αλυκες 2.797 υπογειως, 2367 υπαιθριως και συνολο 5.882. Πραγματοποιηθεντα μεροκαματα 1.534.315 . Συνολο αμοιβων 22.039.031 δρχ. Μεσος ορος περιπου 14 δρχ.
Το 1923 τα παραχθεντα φυσικα μεταλλευματα ηταν 432.000 τοννοι. Τα καμινειας και μεταλλουργιας 45.389 τον. Εξ αυτων Σιδηρομεταλλευμα 100.115 τον. Σιδηρομαγγανιο 80 τον., Μολυβδουχα 53.566 τον., Ψευδαργυρουχων 4.206 τον., Θειουχα μικτα 314 τον. Χρωμιο 14.829 τον. Λευκολιθος (Μαγνησιτου) 118.927 τον. Αυτά ηταν τα κυριωτερα προιοντα.
Από τις αθλιες συνθηκες εργασιας και πληρωμης, το τραγικοτερο ηταν τα ατυχηματα. Το 1922 2.551 θανατοι και 7.620 τραυματισμοι. Επι συνολου 15.806 εργατων και εργατριων.
Δεν υπαρχουν μετρα προφυλαξης, ουε κανονισμοι εργασιας και το χειροτερο απ’ όλα ηταν ότι δεν υπηρχε καμμια περιθαλψη (1Γ-1181).

Πειραιας
Την 1 Δεκεμβριου 1834 ηρθε και εγκατασταθηκε ο Βασιλεας Οθωνας στην Αθηνα που ειχε ανακηρυξει πρωτευουσα του Κρατους. Ετσι αρχιζει και η αναπτυξη του Πειραια. Από κεινη τη στιγμη μεταφερονται όλα τα Αρχεια των Δημοσιων Υπηρεσιων
από το Ναυπλιο με τα «βασιλικα πλοια» .
Το 1835 κατασκευαστηκε ο δρομος που συνεδεε την Αθηνα με τον Πειραια, μηκους 8 χιλιομετρων περιπου. Κοστισε 126.277 δρχ. (1Α-102).
Τοτε ιδρυθηκε και το υπολιμεναρχειο και το τελωνειο του Πειραια.
Το 1835 ο Πειραιας ειχε 1.011 κατοικους. Το 1838 εφτασε 2.137. Το 1845 4.247. Το 1861 5.452. Το 1870 10.936. Το 1879 21.718 κατοικους. Αναπτυσεται συνεχεια και το 1889 οι κατοικοι εγιναν 34.327. Το 1896 50.200 και το 1907 εφθασε τους 73.579 (1Β-877).
Εκεινο τον πρωτο καιρο και για πολλα χρονια ακομη οι περισσοτρες μεταφορες γινοντουσαν με τα πλοια .
Ο Πειραιας από μικρο χωριουδακι , γνωριζει την πρωτη του σοβαρη κινηση μετα την 1.12.1834 όταν ο βασιλεας Οθωνας ερχεται στην πρωτευουσα Αθηνα. Τα πρωτα φορτια αποτελουν επιπλα και σκευη. Επισης τα αρχεια της κυβερνησης από το Ναυπλιο.
Τα επομενα χρονια αρχιζουν δρομολογια πλοιων που συνδεουν τον Πειραια, στην ουσια την πρωτευουσα Αθηνα, με Συρο και Σμυρνη, που βρισκοταν σε Οθωμανικο εδαφος, δηλ. εξωτερικο. Αυτά τα πρωτα δρομολογια χρηματοδοτηθηκαν από το Κρατος για να συνδεσουν την πρωτευουσα Αθηνα (1-104)
Στις 3.11.1836 δημοσιευθηκε το Διαταγμα περι Εμπορικης Ναυτιλιας.
Το 1850 η κινηση του Πειραια φθανει τα 7.200 πλοια εισερχομενα και εξερχομενα. 250 ατμοκινητα και πολεμικα. 2500 εμπορικα και 4.000 εσωτερικων επικοινωνιων για επιβατες και εμπορευματα. Διακινηθηκαν περιπου 28.000 επιβατες εσωτερικου και 2.000 εξωτερικου. Εξωτερικο εθεωρειτο και κάθε μερος της Ελλαδος που δεν ανηκε στο ελληνικο κρατος.
Πρωτευουσα είναι η Αθηνα και λιμανι της ο Πειραιας. Ετσι αυξανει συνεχως η κινηση του (1Α-104-105). Συνεχως κατασκευαζονται προκυμαιες και άλλες εγκαταστασεις αναγκαιες για ένα μεγαλο λιμανι.
Το 1882 τα εισερχομενα εξερχομενα πλοια φτανουν τα 9.773. Από αυτά τα 1658 ατμοπλοια, 8055 ιστιοφορα και 60 πολεμικα.
Η αναπτυξη της ελληνικης οικονομιας φαινεται και από τις εισπραξεις των τελωνειων για Εισαγωγες-Εξαγωγες. Το 1851 εισεπραξαν 3.993.057 δρχ. και το 1884 25.233.290 δρχ. (1Β-636).
Το 1890 η κινηση των ατμοπλοιων στον Πειραια φτανει τα 2.460 πλοια χωρητικοτητος περιπου 1.500.000 τοννων (1Β-878).

Να ενταχθουν στα προηγουμενα περι βιομηχανιας.
Το 1909 ιδρυεται στον Πειραια το εργοστασιο Λιπασματων της εταιριας Κανελλοπουλου.
Το 1911 ιδρυεται η εταιρια τσιμεντων ΤΙΤΑΝ.
Το 1900 στον Πειραια υπηρχαν 10 Μηχανουργεια με περιπου 2000 εργατες. Τα κυριοτερα ηταν Ηφαιστος με ναυπηγεια, Τζων Μακ Ντουαλ ναυπηγειο, Βασιλειαδη ναυπηγειο, λεβητοποιειο, Εργανη Αθηνα, Α. Κουπα, Π.Μαστραντωνη, Ν. Αργυριου και λεβητοποιειο. Στ. Περρακης και ναυπηγειο. Ερμης μηχανοποιειο, λεβητοποιειο, χυτηριο, ναυπηγειο .
Το 1921 τα μηχανουργεια και ναυπηγεια του Πειραια επισκευασαν περισσοτερα από 100 πλοια.

Το 1921 η ελληνικη Ναυτιλια απετελειτο από 432 ατμοπλοια 763.358 τοννων και 1600 ιστιοφορα 122.354 τοννων. Συνολικα 885.712 τον. (1Γ-1127).

ΝΑΥΤΙΛΙΑ
Υπηρχε από αρχαιοτατων χρονων στο Αιγαιο. Δεν επαψε ποτε να υπαρχει με ολους τους καιρους και τις περιπετειες της περιοχης.
Τα νεωτερα χρονια η Ελληνικη Ναυτιλια αναπτυσεται με ταχεις ρυθμους από τα μεσα του ΙΗ’ αιωνα.
Με αυτές τις ισχυρες δυναμεις ελαβε μερος στην επανασταση του 1821.

Στην Ακτοπλοια για τα τακτικα δρομολογια κυριως, η ελληνικη κυβερνηση επετρεπε μονο πλοια με την ελληνικη σημαια. (818Β ΠΥΡΣΟΣ).
Το 1856 όταν πια τα ιστιοφορα δεν μπορουσαν να εξασφαλισουν τις συγκοινωνιες και ερχοντουσαν ξενα ατμοπλοια το ελληνικο κρατος δημιουργησε μια προνομιουχο Δημοσια εταιρια , η οποια αγορασε, ειτε ναυπηγησε ατμοπλοια για την Ακτοπλοια. Η εταιρια κρατησε μεχρι το 1892 . Τοτε αφου ειδαν την εξελιξη βρεθηκαν ιδιωτικα κεφαλαια προθυμα να εκτελεσουν τα δρομολογια της Ακτοπλοιας. Οι ιδιωτικες αφεθησαν ελευθερες να λειτουργουν και καταργηθηκε η προνομιουχος Δημοσια.
(ΠΥΡΣΟΣ Ναυτιλια –Ναυτικον 750 λιμανια 818, 202γ,-203γ, 294α , 350β, 593γ, 716α, Ακτοπλοια 818α, 820α).

ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
Το 1921 η αξια των παραχθεντων προιοντων από την βιομηχανια ηταν 1.627.684.000 δπχ. (1Γ-1116).

Η Λιρα Αγγλιας ηταν το Μεσοπολεμο κυριαρχο νομισμα και για την ελληνικη οικονομια. Τον Ιανουαριο 1923 η μεση τιμη της λιρας ισοδυναμουσε με 381,34 δρχ. Τον Δεκεμβριο 1923 με 234,56 δρχ. (1Γ-1125).
Τυπωθηκαν όλα 5.1212

Το 1917 γινεται απογραφη και η Ελλαδα εμφανιζεται με 5.043.088 κατοικους. Οι λειτουργουσες επιχειρησεις είναι 33.811 και Το Το απασχολουν 154.663 εργαζομενους αντρες και γυναικες. 1Β-1001).

Οι αγροτες στην Ελλαδα του 19ου αιωνα.
Ο Α. Μπεναρογια στην ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ του 1921, σε αρθρο του για τους αγροτες σημειωνει ότι στην Ελλαδα υπαρχουν 5 κατηγοριες καταπιεζομενων που θα μπορουσαν να συμμαχησουν με την εργατικη ταξη.
α) Ημερομισθιοι. Είναι οι μεροκαματιαρηδες που δεν εχουν δικη τους γη.
β) Κουλουκτσηδες. Οι ανεργοι αγροτες χωρις γη. Δουλευουν για έναν τσιφλικα με ολη την οικογενεια τους. Κλεινονται για ένα χρονο και ο τσιφλικας τους παρεχει ένα συνηθως αθλιο καταλυμα και ελαχιστο μισθο. Προκειται για ένα ειδος ετησιων δουλων. Όταν τελειωνει ο χρονος πανε σε αλλον τσιφλικα ειτε και στον ιδιο παλι με ετησια εργασια. Τετοιοι υπαρχουν πολλοι στη Θεσσαλια οπου βρισκονται πολλα τσιφλικια ακομη και μετα την ενσωματωση της με την Ελλαδα.
γ) Κολλιγοι. Δουλευουν στα κτηματα οικογενειακως αλλα για τον εαυτο τους και αναλογα με τη συμφωνια που εχουν κανει δινουν το ένα τριτο, ισως το μισο στον τσιφλικα.
δ) Εμφυτευτες και Μισακαρηδες. Νοικιαζουν από τους μεγαλοκτηματιες συνηθως αχρηστα εδαφη, τα καλλιεργουν και μοιραζονται, αναλογα με τη συμφωνια, με τον ιδιοκτητη. Μπορει ο κτηματιας να τους διωξει οποτε θελει.
ε) Μικροιδιοκτητες. Προσπαθουν να εχουν μερος του κτηματος για καλλιεργειες αυτοκαταναλωσης, αλλα η κυρια εργασια τους είναι ειδικευση σε ένα προιον. Αμπελια κυριως για σταφιδες, καπνος για πουλημα και αλλα προιοντα. Αυτοι εξαρτωνται αμεσα από την αγορα και πολλες φορες ακομη και την αγορα του εξωτερικου.

ΓΕΩΡΓΙΑ σταφιδα
Η προοδος στη Γεωργια εναι σημαντικη και γρηγορη. Από τοτε που υπαρχουν λεπτομερεις στατιστικες η σταφιδα π.χ. από 57.662.756 ενετικα λιτρα το 1851 το 1884 φτανει τα 240.208.540 λιτρα. Το κάθε ενετικο λιτρο υπολογιζεται, με τα σημερινα μετρα, σε 480 γραμμαρια. Ετσι το 1851 εχουμε 27.678.122 κιλα και το 1884 φτανουν 115.300.080 κιλα, δηλ 115.300 τοννοι. Ποσοτητα σημαντικη ακομη και για σημερα. Η παραγωγη αυξηθηκε 4,166 φορες, η δε αξια της σε δραχμες αυξηθηκε 4,52 φορες (1Β-534). Να προσθεσουμε ότι από το 1865 προστεθηκε η παραγωγη σταφιδας των Ιονιων Νησων. Προκειται για εκπληκτικη αυξηση.
Να αναφερουμε ότι τα πρωτα ετη της βασιλειας του Οθωνος μετα το 1833 η παραγωγη της σταφιδας εφτανε τα 6-10 εκ. ενετικες λιτρες.
Σημαντικη προοδο εχει η Γεωργια μετα το 1861.
Στρεμματα 1861 παραγωγη 1880 παραγωγη
Δημητριακα 2.287.600 9.237 τον. 3.271.000 15.000 τ.
Καπνος 25.996 1.070.000 οκαδ. 37.670 2.670.000
Βαμβακι 25.000 80.460
Αμπελια 492.502 822.400
Σταφιδες 153.000 79.201.000 λιτρ.600.000 250.000 λιτ.
Ελιες 370.000 1.829.000
Λαδι 5.842 τον. 22.000 τον.
Μουριες 75.000 27.740
Συκιες 18.000 111.000 στατ. 38.000 234.000 στ.

Να σημειωσουμε ότι από το 1864 ενσωματωθηκαν τα Ιονια Νησια το 1864 και η Θεσσαλια-Αρτα το 1881. (1Β-747-748).

Αμεσως από την εποχη του Καποδιστρια, όπως εχουμε αναφερει, αρχισε μια εντατικη εργασια για ολη την οικονομια. Ολοι οι τομεις δεν μπορουν να αυξανονται αν δεν υπαρχουν οι αναλογες βιοτεχνιες, εργαστηρια, βιομηχανικες δραστηριοτητες. Χτιζονται σπιτια, κατασκευαζονται λιμανια, δρομοι, εστω με απλο για μας τροπο, αλλα χρειαζονται οικοδομικα υλικα, τροφιμα, ρουχα, οικοσκευη, μεταφορικα μεσα, γεωργικα εργαλεια, οικοδομικα εργαλεια και υλικα αρδευσης, ανοιγματος πηγαδιων. Αλλα και τα αναλογα εργαστηρια επισκευων.
Υπαρχουν αλλα και κατασκευαζονται μαγγανια, μηχανισμοι αντλησης υδατων από πηγαδια, ελαιουργεια, μπαρουταδικα, βαφεια, υδρομυλοι, νεροτριβες, αλευρομυλοι.
Το πρωτο Διαταγμα συστασεως Επιτροπης περι Γεωργιας, Βιομηχανιας δημοσιευθηκε στις 25 Ιανουαρ./6 Φεβρουαριου 1837. Περιγραφονται αυτές οι παραγωγικες δραστηριοτητες με τις οποιες ειχε ασχοληθει η Επιτροπη.
Το 1840 παρουσιαζεται και η πρωτη ελληνικη εφευρεση του Δ.Φωτεινου. Χρησιμοποιηθηκε στη Μεταξουργια. Προκειται για μηχανισμο που χειριζονται δυο εργατες και εχει 40% μεγαλυτερη αποδοση από τις αναλογες ευρωπαικες. (1Α-55).

ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ ΘΑ ΜΠΕΙ ΤΟ ΕΤΟΙΜΟ

1911-1912
Τα χρονια 1911-1912 ηταν σημαντικα για την γενικη οικονομικη πολιτικη, ιδιαιτερα για τη βιομηχανια. Οι πολεμοι που τοσες συμφορες εφεραν στο τελος τους με τη Μικρα Ασια για τον ελληνικο λαο, ειχαν γινει κινητρα σε νεες προσπαθειες για αναπτυξη της παραγωγης να αντιμετωπισουν τις αναγκες των πολεμικων επιχειρησεων.
Το 1911 δημιουργηθηκαν τα Υπουργεια Γεωργιας, Εμποριου και Βιομηχανιας (1Γ-1076).
Χαρακτηριστικο της προσφυγιας
Χαρακτηριστικο της προσφυγιας ηταν η πλειοψηφια των γυναικων. Το 65% των προσφυγων ηταν γυναικες και παιδια (1Γ-1080). Οι αντρες , ιδιαιτερα οι νεωτεροι, ειχαν χαθει στο πολεμο ειτε κρατηθηκαν στη Τουρκια αιχμαλωτοι. Οι γυναικες και τα παιδια αποτελουσαν φθηνο εργατικο δυναμικο για τη νεα βιομηχανια. Ο Α. Βαρβαγιαννης που γραφει την οικονομικη ανασκοπηση του 1922 στο Δελτιο του Εμπορικου και Βιομηχανικου Επιμελητηριου τον Ιουνιο 1923 αναφερει : «Το ληξαν ετος υπηρξεν ετος ευνοικον σχετικως συνθηκων δια την Ελληνικην Βιομηχανιαν και δια τουτο παρετηρηθη ζωηρα κινησις των προιοντων της εγχωριου βιομηχανιας οφειλομενη εις την εκπτωσιν της δραχμης, ενεκα της οποιας απεκλειετο εις τινα ειδη ο συναγωνισμος αλλοδαπων προιοντων, ως και εις τους επαυξηθεντας σημαντικους εισαγωγικους δασμους» (1Γ-1084).
«Οι γυναικες προσφυγες για να ζησουν τις οικογενειες επεσαν στα εργασιακα, κυριως κλωστουφαντουργιας και ταπητουργιας με μικροτατα μεροκαματα. Αλλα να αντιμετωπισουν και τη συκοφαντικη διαθεση των αλλων γηγενων ελληνιδων που δεν ειχαν μεχρι τοτε συνειθισει να βγαινουν για δουλεια « (33-25).

Πληθυσμος
Δινουμε τις αλλαγες στην επιφανεια και πληθυσμο της χωρας εκεινο το καιρο.
Το 1915 η επιφανεια ηταν 119.050 χιλ. Ο πληθυσμος 4.887.133 με αναλογια κατοικων 41,05 κατά τετραγωνικο χιλιομετρο.
Το 1919 η επιφανεια εφτασε 147.634 τετρ. χιλ. με την επεκταση στη Μικρα Ασια. Ο πληθυσμος 4.968.214 με 41,73 κατοικους ανα τετρ. χιλ. Εδώ όμως να αναφερουμε ότι δεν λογαριαζονται ολοι οι Ελληνες της Μικρας Ασιας, αφου δεν ειχαν δικαιωμα ακομη να είναι ελληνικης κτησης εδαφος. Το καθεστως αυτων των εδαφων θα κανονιζοταν αργοτερα.
Το 1922 μετα την ηττα ηταν 127.000 τετρ. χιλ. με 6.200.000 κατοικους και 48,81 για κάθε τετρ. χιλ. Σ’ αυτην την Ελλαδα ερχονται να εγκατασταθουν οι προσφυγες (1Γ-1081).

Τραπεζες
Στις 12 Μαιου 1928 ιδρυθηκε η Τραπεζα της Ελλαδος. Ηταν η Κεντρικη της χωρας και πρωτος Διοικητης ο Αλεξανδρος Διομηδης που προηγουμενως ηταν πολλα χρονια διορισμενος από το κρατος Διοικητης της Εθνικης Τραπεζης. (Για την ιστορια να σημειωσουμε ότι ηταν από τους πρωτους βυζαντινολογους και , όπως ελεγαν, καλλιτερος στη μελετη του από τη διοικηση της τραπεζης). Θα ειχε τη διαχειρηση του εθνικου νομισματος και η μονη που θα μπορουσε να το εκδιδει. Ετσι αυτό το προνομιο που μεχρι τοτε ειχε η Εθνικη Τραπεζα περναει στη καινουρια κρατικη τραπεζα.
80. Μαρω Καρδαμιτση – Αδαμη. ΤΡΑΠΕΖΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ – ΤΑ ΚΤΙΡΙΑ. Εκδοση Τραπεζα της Ελλαδος Ευρωσυστημα . Αθηνα 2011.
Οι καταθεσεις ταμιευτηριου το πρωτο εξαμηνο 1924 στις 11 κυριοτερες τραπεζες ηταν 450.553.000 δρχ. (1Γ-1138).

Η Γενικη Τραπεζα υπελογισε ότι η κυκλοφορια του χρηματος στην Ελλαδα ηταν 5.406.036.000 δρχ. Περιπου 800 δρχ. κατά κατοικο και με πληθυσμο 6.700.000 κατοικους, υπολογιζομενο σε λιρες κατα ατομο εφτανε 3 λιρες 13 σελινια κατ’ ατομο.
Στην τοτε Ευρωπη μετα τη Βρετανια τριτη στη σειρα. Συγκεκριμενα στη Γαλλια κατ’ ατομο η κυκλοφορια εφτανε 10.λ. και και 5 σελ. Στη Τσεχοσλοβακια 4 και 18, Ελλαδα 3 και 13, Ιταλια 3 και 10, Φινλανδια 3 και 10, Σερβια 1 και 5, Βουλγαρια 1 και 5, Ρουμανια 1 λιρα (1Γ-1126). Αυτή η σχεση δειχνει την οικονομικη κατασταση στην Ελλαδα, που βεβαια δεν ηταν καλη, αλλα υπηρχαν και χωρες με πολύ χειροτερη θεση στην Ευρωπη.

Σηροτροφεια
Το 1920 παρηχθησαν 900.000 κουκουλια εκ των οποιων εξηχθησαν 109.700 αξιας 2.988.000 δρχ. Οι προσφυγες ασχοληθηκαν με τη σηροτροφια και το 1925 η παραγωγη κουκουλιων εφτασε 3.200.000 εκ των οποιων εξηχθησαν 573.000 αξιας 61.801.000 δρχ. Τα υπολοιπα πηγαιναν στις ελληνικες βιομηχανιες παραγωγης μεταξης (1Γ-1107).
Αποθηκευση 12.12.12

ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ

Δινουμε εδώ την μαρτυρια μιας προσφυγος , της Κας Αφρως Βουδουρογλου στο διαστημα του Μεσοπολεμου όταν επιασε δουλεια σε μια εριουργια το 1930:
«Με εβαλαν σ’ ένα θαλαμο μακροστενο γεματο παγκους και τραπεζια με στοιβαγμενα τοπια κασμηρια παλτα. Μια απαισια μυρωδια και φριχτη ζεστη. Χαμω, σε κατι σκαμνακια. Ηταν πιο μικρες κοπελλες μαθητευομενες. Μ’ εβαλαν κι εμενα χαμω. Ηρθε μια ιταλιδα μαστορα να μου δειξει πως θα κρατω τη βελονα. Οι βελονες αυτές ηταν ειδικες μακρυες, με μεγαλες τρυπες για να χωραει η μαλλινη κλωστη και χωρις μυτη – κουτσομυτες όπως τις λεγαμε – για να μη σηκωνει χνουδι το υφασμα. Είναι δυσκολο να περιγραψει κανεις αυτή τη δουλεια. Όπως υφαινονται στον αργαλειο τα κασμηρια τους σπαει καμμια κλωστη, τους μπερδευει και γινονται τα απαισια τρυπωματα και οι παραφασαδες.
Πολλες φορες γινονται και τρυπες, που για να κλεισουν θελουν ωρες. Μια-μια κλωστη ξυλωνεις τις ακριες και γεμιζεις το κενο, πρεπει να γινει τελεια το σχεδιο. Τα δυσκολα τα φτιαχνουν οι μαστορες, που δουλευουν 2-3 χρονια και εμεις οι μαθητριες κανουμε τις σπασμενες κλωστες και τις παραφασαδες. Τα ματια μου αρχιζουν να κοκκινιζουν, μια μικρη μου λει, κρυψου μη δει η σινιορα Λαουρα τα ματια σου, θα σε διωξουν. Εχουν περασει πολλες από το μανταρισμα, αλλα λιγες αντεξαν. Καταβαλλω υπερανθρωπες προσπαθειες να προσαρμοστω, πιανομαι ολοκληρη 10 ωρες διπλωμενη σκυφτη. Ακομα ειχαμε δεκαωρο. Με τις υπερωριες 12 ωρες…….Το πρωτο μεροκαματο ηταν 30 δραχμες τη μερα……..».
(Αφρω Βουδουρογλου: «Αισθανθηκα την αναγκη να γραψω οσα θυμαμαι». 1915-1939. Αναμνησεις από το Μεσοπολεμο. Εκδοσεις Ασινη 2009. Αθηνα).
Τυπωθηκαν όλα 12.12.12
Εργατικα
Σταδιακα εφαρμοζεται το 8ωρο, οπως ειχε αναλαβει διεθνη υποχρεωση η Ελλαδα.
Στις 12.1.1925 καθιερωθηκε στα δερματινα ειδη και την κιβωτοποιια.
Καπνος
Ένα από τα κυριοτερα προιοντα της ελληνικης Γεωργιας. Το 1913 η Ελλαδα ερχεται εβδομη στην παραγωγη στον κοσμο με 59.000 τοννους. Με την ενταση της εργασιας των καπνοπαραγωγων το 1924 φθανει τεταρτη στον κοσμο με 98.000 τοννους. Το γεγονος αυτό ανησυχει τις ΗΠΑ που εκεινο το καιρο είναι πρωτες με 1.071.000, δευτερη την Τουρκια με 170.000 τον. και τριτη την Ιαπωνια με 156.000 τον. (1Γ-1176).

1945-1950
Τα πρωτα χρονια 1945-52 μετα το Β’ Παγκοσμιο Πολεμο, τοτε που η Ελλαδα εβγαινε πολλαπλως τραυματισμενη από τη δοκιμασια, με διαλυμενη την οικονομια της, σε επιπεδο ηγεσιας υπηρξαν δυο κυριαρχες αντιληψεις.
Επροκειτο για τη διαμαχη μεταξυ του καθηγητη Βαρβαρεσου, διοικητη της Τραπεζης της Ελλαδος και του επισης καθηγητη Ξενοφωντα Ζολωτα. Οι θεσεις του πρωτου που διατυπωθηκαν σε οικονομικο προγραμμα, ηταν ότι η Ελλαδα ειχε φτωχο εδαφος, αλλα η Γεωργια θα επρεπε να αποτελεσει την κυρια προσπαθεια για τη βελτιωση του βιοτικου επιπεδου του ελληνικου λαου. Αντιθετα ο Ζολωτας υποστηριζε ότι είναι περιορισμενες οι δυνατοτητες της Γεωργιας να δωσουν αυξηση θεσεων εργασιας. Επρεπε να δημιουργηθουν βιομηχανιες, ιδιαιτερα βασικες κοινωφελεις, ώστε να στηριχτει η βιομηχανια που μπορουσε να δωσει πολλες θεσεις εργασιας.
Ολοι οι ποροι της εξωτερικης βοηθειας επρεπε να δοθουν σε αυτές τις βιομηχανιες Κοινης Ωφελειας, που θα στηριζαν μια ευρυτερη βιομηχανια (39). Τελικα ξεπερνωντας τις διαφωνιες των δυο θεωρητικων καθηγητων στα προβληματα της ελληνικης καπιταλιστικης οικονομιας εδωσε τις λυσεις του ο Σπυρος Μαρκεζινης, πολιτικος, δικηγορος, αλλα γνωστης της πραγματικης ελληνικης οικονομιας..
Ειχε προηγηθει το ΚΗ’ Ψηφισμα για το οποιο γραφουμε ιδιαιτερα και αρχισαν να βγαινουν οι λιρες από τα σεντουκια των κάθε ειδους πλουτισαντων επι Κατοχης. Οδηγηθηκαν προς την Οικοδομη που απετελεσε τον πρωτο μεγαλο και οδηγο τομεα της ελληνικης οικονομιας εκεινη την εποχη.
Στη συνεχεια τα μετρα του Μαρκεζινη το 1953 διατυπωσαν ένα ευρυτερο προγραμμα οικονομιας. Κατ’ αρχην με την κατά 50% υποτιμηση της δραχμης εφερε στην Ελλαδα φανερα και κρυφα δολλαρια Ελληνων και ξενων από το εξωτερικο, αφου τωρα η ισοτιμια της δραχμης-δολλαριου εδινε μεγαλα περιθωρια κερδους (39).

ΛΑΔΙ
Η παραγωγη λαδιου το 1906 ηταν 31.466 τον. Το 1907 58.747. Το 1909 50.000. Το 1910 14.283. Το 1911 57.873 και το 1912 εφτασε τους 66.850 τον. (26-22).
Αποθηκευση 13.12.12
80. ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ 1784-1974. Εκδοση Ινστιτουτου Νεοελληνικων Ερευνων – 103 . Εθνικο Ιδρυμα Ερευνων. Αθηνα 2008. Επιμελεια Λουκια Δρουλια, Γιουλα Κουτσοπαναγου.

Ο ΤΥΠΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ.
Πριν ακομη από την Επανασταση του 1821 αρχιζουν να εκδιδονται ελληνικες εφημεριδες και περιοδικα. Η πρωτη εφημεριδα που κυκλοφορησε ηταν η «Εφημερις» 1790-1797 εκτος Ελλαδος. Γραμμενη ελληνικα και σλαβικα για τους Βαλκανιους . Χαρακτηριστικο, αφου η εμπορικη αστικη ταξη των Βαλκανιων ηταν Ελληνες . Αυτοι κρατουσαν το εμποριο, τις ανταλλαγες, το μεγαλο μερος της βιοτεχνιας. Ετσι και η ελληνικη γλωσσα ηταν αυτή που μιλουσε η αστικη ταξη. Πριν την επανασταση κυκλοφορησαν 3 ειδησεογραφικα και 8 φιλολογικα εντυπα.
Το 1821 η πρωτη εφημεριδα ηταν η «Σαλπιγξ» της Καλαματας σε 3 φυλλα (80-25). Μερικα εντυπα και μαλιστα ιστορικα εξεδοθησαν κατά την Επανασταση , ακομη και στο πολιορκημενο Μεσολογγι. Το 1828 με την αρχη της Ανεξαρτησιας κυκλοφορησε η «Ανεξαρτητος Εφημερις της Ελλαδος» με εκδοτη τον Υδραιο Κ. Παντελη και η «Γενικη Εφημερις της Ελλαδος» του Γ. Χρυσιδη.
Από τοτε αρχισαν πολλα εντυπα να εμφανιζονται και σε πολλες πολεις της Ελλαδας. Τα περισσοτερα βεβαια στην Αθηνα, πρωτευουσα του Κρατους από το 1834. Από το 1784 μεχρι το 1974 που καταγραφονται στην Εγκυκλοπαιδεια του Τυπου (80) κυκλοφορησαν σε όλη την επικρατεια 1272 εντυπα. Τα περισσοτερα , η μεγαλη ποσοτητα τυπογραφημενα , αλλα αναφερονται και μερικα πολυγραφημενα που κρατησαν ένα διαστημα. Εντυπα ημερησια όπως οι εφημεριδες, αλλα και εβδομαδιαια, μηνιαια κλπ. Τα περισσοτερα εκδοθηκαν σε νομιμες καταστασεις. Αλλα ειχαμε και εντυπα της παρανομιας, όταν μερικα ηταν απαγορευμενα, όπως κατά την Δικτατορια Μεταξα και την Δικτατορια Συνταγματαρχων, ειτε ακομη περισσοτερα κατά την διαρκεια της Κατοχης 1941-1944. Την περιοδο της Κατοχης πολλες εφημεριδες, περιοδικα εκδοθηκαν στο απελευθερωμενο εδαφος των Βουνων οπου επικρατουσε το Ανταρτικο. Μια άλλη μεγαλη κατηγορια είναι τα κλαδικα. Συνδικαλιστικα, εργατικα, φοιτητικα, μαθητικα, επιχειρησεων. Μερικα από αυτά κρατησαν πολλα χρονια και είναι πολυτιμα για οικονομικες και κοινωνικες πληροφοριες. Θα φερουμε το παραδειγμα του πολυγραφημενου για πολλα χρονια «Δελτιου Συνδεσμου Ελληνων Βιομηχανων» . Επισης τη «Φωνη της ΓΣΕΕ» . Εντυπα που κυκλοφορησαν πολλα χρονια σε τακτικες ημερομηνιες με απειρες πληροφοριες για την παραγωγικη, οικονομικη ζωη της χωρας μας.
Τα περισσοτερα εντυπα κυκλοφορησαν στην Αθηνα . Συνολο 593. Επεται η Θεσσαλονικη με 89, Πειραιας με 32, Ερμουπολη 33, Βολος 23 , Μυτιληνη 28. Χαρακτηριστικο είναι ότι σε ολες σχεδον τις επαρχιακες πολεις εξεδοθησαν, κατά καιρους, εντυπα.
Όμως πρεπει να προσθεσουμε στον καταλογο και θα είναι μακρυς, πολλα εντυπα που κυκλοφορησαν από Ελληνες σε άλλες χωρες. 45 στη Κωνσταντινουπολη, 20 στη Σμυρνη, 7 στη Τραπεζουντα. Πολλα στην Αλεξανδρεια , Κυπρο βεβαια, Αμερικη, Καναδα, Αφρικη, Ρωσια, Τουρκια. Πολλα εντυπα κυκλοφορησαν και στις Ανατολικες χωρες από τους προσφυγες μετα τον Εμφυλιο Πολεμο που εληξε το 1949. Πολλα επισης κυκλοφορησαν απο τους μεταναστες στη Γερμανια, Βελγιο και αλλου την περιοδο μετα το 1950. Ακομη ξερουμε ότι οι κρατουμενοι στα στρατοπεδα κατά τη διαρκεια της Κατοχης και μολις μπορουσαν εγραφαν χειρογραφες εφημεριδες του τοιχου για όλα τα δικα τους και γενικοτερα θεματα
Αλλα και αν ακομη προσθεσουμε ότι ξερουμε αυτή τη στιγμη, ο καταλογος δεν είναι ακομη πληρης και η ερευνα συνεχιζεται.
Παντως είναι χαρακτηριστικο των Ελληνων να εκδιδουν εντυπα. Οσο λιγοι και αν είναι ακομη στη γραφομηχανη, τον πολυγραφο, τυπωμενα βρισκουν τροπο να εκδοσουν και εκθεσουν αποψεις τους. Ελληνικες Κοινοτητες υπηρξαν και υπαρχουν σχεδον σε ολες τις χωρες του κοσμου. Είναι σιγουρο ότι εκδιδουν τα δικα τους εντυπα που δεν τα γνωριζουμε όλα.
Αυτά τα εντυπα αποτελουν μερος της Ελληνικης Ιστοριας. Αυτά τα ιδια δημιουργουν ιστορια και γι αυτό σπουδαια για ολους μας.

Ο ΣΥΝΤΕΧΝΙΑΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Ο Συντεχνιασμος , δηλαδη ο δεσμος με την επαγγελματικη Συντεχνια, προερχεται από την εποχη του Βυζαντιου και της Τουρκοκρατιας. Στο Βυζαντιο, την μεγαλη ανεθνικη αυτοκρατορια δεν ειχε σημασια από πού καταγεσαι, από ποια εθνικοτητα εισαι. Αλλα τι επαγγελμα εξασκεις. Στα επαγγελματα, και για να μπεις στην Συντεχνια υπηρχαν αυστηροι κανονες που κάθε φορα ειχαν την εγκριση των αρχων.
Οι Οθωμανοι δεν αλλαξαν αυτή τη κοινωνικη συνθεση. Απεδεχθησαν τις Συντεχνιες. Ο καθενας που ανηκει σε μιαν από αυτές , και ηταν δυσκολο να γινεις μελος, απολαμβανεις και τα δικαιωματα της. Αισθανοσουνα προστατευμενος από τη Συντεχνια. Γι αυτό ησουν και αφοσιωμενος στη πειθαρχια της. Η Συντεχνιακη αλληλεγγυη ηταν μια προστασια από τις αυθαιρεσιες τριτων, ιδιωτων και κρατους.
Αυτό το πνευμα περασε στο νέο ελληνικο κρατος και διατηρειται μεχρι σημερα. Παρ’ ολο που εχει αλλαξει ριζικα η συγκροτηση της εξουσιας. Ο δικηγορος δικαιολογει το δικηγορο. Ολοι οι αλλοι μπορουν να εχουν αδικο. Ατομα, Κρατος, Κοινωνια εκτος του δικηγορου. Οι Αρχιτεκτονες θα υποστηριξουν τον Αρχιτεκτονα ακομη και αν εχει κανει σοβαρες αισθητικες και νομικες ατασθαλιες. Αυτό ισχυει για όλα τα επαγγελματα. Αγραφος κανονας που ακολουθουν ανθρωποι ολων των παραταξεων, ακομη και των πιο κοινωνικων, επειδη στην επιθεση καποιου εναντιον δικου τους, υποτιθεται ότι υποκρυπτεται μια επιθεση εναντιον ολης της Συντεχνιας, επαγγελματος και σημερα Συλλογου, Συνδικατου, Σωματειου, Επιμελητηριου κλπ.

ΜΕΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ – ΣΥΓΚΡΑΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Αρκετα από αυτα τα στοιχεια με τα οποια διατηρειται η ελληνικη οικονομια εχουν τη καταγωγη τους από πολύ παλαια σ΄αυτή τη χωρα. Θα τα αναφερουμε, οσα μπορουσαμε να διαπιστωσουμε, χωρις αυτό να σημαινει ολοκληρωτικη περιγραφη τους. Κανουν την ελληνικη οικονομια να εχει τις δικες της ιδιομορφιες εναντι των αλλων καπιταλιστικων κρατων, ιδιαιτερα της Ευρωπαικης Ενωσης. Τα Ευρωπαικα διευθυντηρια, αλλα και πολλοι Ελληνες δυτικομορφωμενοι προσπαθησαν να καταπολεμησουν πολλα από αυτά τα στοιχεια της ελληνικης οικονομιας. Υποτιθεται ότι την εμποδιζαν να εναρμονιστει με τις άλλες καπιταλιστικες χωρες της Ευρωπης. Όμως δεν μπορεσαν να κανουν πολλα πραγματα. Η παραδοση και λειτουργια της Ελληνικης οικονομιας σταθηκε πιο ανθεκτικη σε οποιεσδηποτε «ορθολογιστικες» λογικες. Αλλωστε οποιος θελει να κανονισει «λογικα» την οικονομια μαλλον αποτυγχανει. Δεν μπορει κανεις να πηγαινει αντιθετα με το ρευμα της. Το πολύ πολύ να καταφερεις να την προσαρμοσεις καπως, αλλα δεν μπορεις να αλλαξεις τα βασικα της χαρακτηριστικα. Εχουν διαμορφωθει στη διαρκεια αιωνων και η προσωρινοτητα ενός πολιτικου της οικονομιας είναι πολύ μικρη για να διασπασει βασικα αυτά τα στοιχεια. Ετσι καταγραφουμε μερικους από αυτους τους παραγοντες.
1. Ιδιοκατοικηση. Η Ελλαδα εχει την μεγαλυτερη ιδιοκατοικηση στην Ευρωπη. Φθανει μεχρι και 80%. Τις τελευταιες δεκαετιες επεκτεινεται και στην ιδιοκατοικηση στη δευτερη εξοχικη κατοικια. Στην Ελλαδα απο το 1927 αρχισε να εφαρμοζεται και η οριζοντια ιδιοκτησια που καθοριζε το χτισιμο μιας πολυκατοικιας. Ετσι μπορουσες να κατεχεις διαμερισμα, οροφο αναλογα με τις δυνατοτητες σου. Αυτό σημαινε και το δικαιωμα αντιπαροχης εάν το οικοπεδο ειτε η παλαια κατοικια που γκρεμιζοταν ηταν ιδιοκτησια σου. Αντι να καταφερουν να διαλυσουν την ελληνικη ιδιοκατοικηση, παρατηρουμε ότι αρχισε και στην Ευρωπη αυτή η ταση με αυξανομενο ρυθμο τα τελευταια χρονια.
2. Διατηρηση των Οικογενειακων δεσμων σε υψηλο βαθμο σε σχεση με τις άλλες Ευρωπαικες χωρες. Οι σχεσεις αυτές που πολλες φορες είναι και βασανιστικες και που πολλες φορες αποκηρυσονται από τους νεωτερους της οικογενειας, λειτουργουν παντα σε ολη τη κλιμακα. Εστω και αν μερικες φορες γινονται και βασανιστικες. Όμως το υλικο οφελος είναι πολύ μεγαλυτερο και εξακολουθουν να διατηρουνται. Ιδιαιτερα ενισχυθηκαν από την οικονομικη κριση των τελευταιων χρονων.

3. Η Παραοικονομια. Εχει τις ριζες της βαθεια στο παρελθον. Ακομη και στην εποχη της Τουρκοκρατιας. Το να κρυψεις τα εισοδηματα σου ηταν απαραιτητο για να επιζησεις. Θεωρεις παντα το Κρατος σαν μια παμφαγα φορομπηχτικη μηχανη από την οποια δεν περιμενεις τιποτε το καλο. Το επιχειρημα ότι το Κρατος με τα μεγαλυτερα εσοδα θα βελτιωνε την καθημερινη ζωη δεν επιβεβαιωνεται πουθενα.
4. Η Μορφωση. Η επιμονη της ελληνικης οικογενειας να μορφωσει τα παιδια της. Εστω και με υπερβολη που βλαπτει. Σε μια καταπιεσμενη χωρα όπως ηταν κατά την Τουρκοκρατια η μορφωση δημιουργουσε ευκαιριες για ανοδο. Ταξιδια και ξενες γλωσσες. Τα παιδια της Ελλαδας ηταν και είναι τα πιο πολυγλωσσα της Ευρωπης. Αναφερω ότι το 1994 που θυμαμαι το Ινστιτουτο Γκαιτε των Γερμανικων απενειμε διπλωματα γνωσης της γλωσσας 992 σε ολο τον κοσμο. Τα 418 ηταν στην Ελλαδα. Το 42% του συνολου. Μπορω επισης να αναφερω ότι από την εποχη του 1930 το Γαλλικο Ινστιτουτο της Αθηνας ηταν το μεγαλυτερο του κοσμου, εκτος Γαλλιας βεβαια. Η ελληνικη οικογενεια κανει μεγαλα εξοδα και διατηρει πολλους φοιτητες στο εξωτερικο. Εστω και αν δεν τελειωνουν με επιτυχια παντα. Όμως όταν αρχισε η μεγαλη εξορμηση του καπιταλισμου μετα το 1990 στην ΝΑ Ευρωπη και αλλου εγινε δυνατη χαρις σε αυτό το νέο μορφωμενο προλεταριατο των νεων και νεανιδων της χωρας μας.
5. Τα Δεσμα με το Χωριο. Οσο και αν φαινεται περιεργο σε μια Ευρωπη που διελυσε τους δεσμους με την υπαιθρο, ακομη και ο πιο μοντερνος Ελληνας δεν σκεφτεται ότι θα εγκαταλειψει για παντα το χωριο του. Τις τελευταιες μαλιστα δεκαετιες εχει αποκτησει μεγαλο ρευμα η ανοικοδομηση και συντηρηση της παλαιας οικογενειακης κατοικιας και κτηματικης περιουσιας. Και αν ακομη δεν εχει δεσμους με μια παλαια περιοχη καταγωγης δημιουργει καινουριους με μιαν άλλη περιοχη. Οσο και αν φαινεται παραξενο στους Ευρωπαιους ο Ελληνας θελει το λαδι από το χωριο του, εστω και αν του κοστιζει ακριβοτερα. Θελει τον καρπο από το δεντρο του, από το χωραφι της οικογενειας.
6. Η υποχρεωτικη Θητεια. Υποχρεωνε ολους τους νεους να περασουν από μια δοκιμασια, μακρυα από την οικογενεια. Ηταν και είναι ενας καταναγκασμος αυτή η εμπειρια. Τα τελευταια χρονια με την αναπτυξη του επαγγελματικου στρατου αυτό το στοιχειο σιγα-σιγα αδυνατιζει.
7. Η Επεκταση στο εξωτερικο. Για πολλους Ελληνες η αποδημια ηταν μια παραδοση. Μια θητεια για «να κανεις λεφτα». Μεχρι υπερβολης βεβαια σε εποχες που αδειαζε η χωρα από νεους που φευγανε να δουλεψουν στο εξωτερικο. Μετα τον πολεμο όμως ακομη και αυτή η μαζικη μεταναστευση στη Γερμανια και άλλες ευρωπαικες χωρες ειχε σιγουρα το στοιχειο της προσωρινοτητας. Δεν ηταν η εξαφανιση στις ΗΠΑ, Αυστραλια, Καναδα, Αφρικη του αλλοτε. Και οι καινουριες αεροπορικες συγκοινωνιες διατηρουν καλλιτερα τους δεσμους.
8. Υπαρξη μιας εργατικης νομοθεσιας που εξασφαλιζει ορισμενα δικαιωματα. Δυστυχως κινδυνευει από τη μανια των νεοφιλελευθερων πολιτικων. Η υπαρξη εκτος των Ταμειων εργαζομενων και Ταμειων ασφαλισης και συνταξης ελευθεριων επαγγελματων και βιοτεχνων.
Επανασταση του Γουδη το 1909 και στη συνεχεια κυβερνηση Βενιζελου.
Στην πρωτη αυτή περιοδο διακυβερνησης της χωρας από τον Ελευθεριο Βενιζελο υπαρχει ηδη ένα συνδικαλιστικο κινημα που λειτουργει σε πολλες περιοχες της Ελλαδας. Στην Αθηνα υπαρχει από το 1910 το Εργατικο Κεντρο σαν δευτεροβαθμια οργανωση, που κραταει στενη σχεση με την κυβερνηση και στη συνεχεια πιεζει για την καθιερωση εργατικης νομοθεσιας. Πραγματι εκεινη την πρωτη εποχη κυβερνησης του ο Βενιζελος δεχεται τις εισηγησεις των Σωματειων και εκπροσωπων τους.

Μεχρι τοτε υπηρχαν μερικες περιστασιακες διαταξεις για τις συνθηκες εργασιας. Όπως στο Νομο ΓΠΑ’ 3981 «Περι περιθαλψης των εν τοις μεταλλιοις και μεταλουργιας παθοντων» της 21.1.1912 (1Β-902).
Ψηφιζονται εξη βασικοι Νομοι που καθοριζουν τις συνθηκες εργασιας. Τους αναφερουμε παρακατω:
Νομος 3932 Περι συστασεως Τμηματος Εργασιας και Κοινωνικης Προνοιας εν τω Υπουργειω Εθνικης Οικονομιας.
Νομος 3934 Περι Υγιεινης και Ασφαλειας των εργατων και περι ωρων εργασιας.
Νομος 4029 Περι εργασιας Γυναικων και Ανηλικων.
Νομος 4030 Περι πληρωμης των ημερομισθιων των εργατων και περι των μισθων των υπηρετων και υπαλληλων.
Νομος 3974 Περι εκδικασεως των μεταξυ εργατων και εργοδοτων διαφορων περι πληρωμης εργατικων μισθων και ημερομισθιων.
Νομος 4028 Περι κανονισμου της υπηρεσιας των σιδηροδρομικων και τροχιοδρομικων υπαλληλων.
(30 Φακελλος 43
Εκεινο το καιρο οι εργατικες υποθεσεις ηταν στην αρμοδιοτητα διευθυνσης του Υπουργειου Εθνικης Οικονομιας. Μεχρι το 1935 που ιδρυθηκε υφυπουργειο Εργασιας από την κυβερνηση Κονδυλη. Καταργηθηκε με την επομενη του 1936 και εγινε παλι επι Μεταξα το 1936 και πρωτο υπουργο τον Αριστειδη Δημητρατο.

ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ

Θυμαμαι στα παιδικα, αλλα και στα νεανικα μου χρονια ακομη, όταν ο γιατρος ερχοταν στο σπιτι να επισκεφθει έναν αρρωστο εδινε εντολες και για τη διαιτα του. Αναλογα βεβαια με το περιβαλλον του σπιτιου που εβλεπε γυρω του. Αυτό βοηθουσε πολύ το γιατρο να καταλαβει για τη ασθενεια. Αν ηταν σε υπογειο, σε φτωχεια, σε μικροαστικο, ειτε αστικο σπιτι. Ένα πλεονεκτημα που ειχε τοτε ο γιατρος και τον διευκολυνε στη διαγνωση του. Ο σημερινος γιατρος που σε δεχεται στο γραφειο του πώς να καταλαβει από πού ερχεσαι. Μαλιστα τωρα που από τα ρουχα δεν καταλαβαινεις πολλα πραγματα.
Εχει μεινει στο νου μου, και αλλων της εποχης που ελεγε «Δωστε και κανενα κοτοπουλο να φαει. Μια κοτοσουπα». Κοτοπουλο, κοτα, σουπα βραστο συνηθως. Το ελεγε βεβαια σαν κατι εξαιρετικο. Επειδη αν δεν ησουν σε επαρχια να εχει η οικογενεια δικες της κοτες, το να αγορασεις ηταν κατι δυσκολο για το φτωχο. Η τιμη ακριβη και απροσιτη για τους εργατικους, φτωχους ανθρωπους της εποχης.
Αυτό βεβαια σημαινε ότι και τα αυγα ηταν λιγοστα και ακριβα. Εκεινα τα χρονια και μεχρι τα πρωτα του πενηντα, εφερναν πολλα την εποχη του Πασχα από την Τουρκια για να υπαρχει επαρκεια στις εορτες.
Περασαν πανω από πενηντα χρονια. Το κοτοπουλο εγινε από τα πιο φθηνα ειδη τροφιμο. 2,5-3 ευρω το κιλο. Όταν τα φρεσκα φασολακια είναι πολλες φορες ακριβοτερα. Το εμποριο της κοτας ηταν κατι πρωτογονο. Τα μαγαζια, κυριως της κεντρικης αγορας της Αθηνας εφερναν κοτες ζωντανες από τις επαρχιες. Τοποθετημενες, μαλλον στιβαγμενες, στριμωγμενες σε κατι πρωτογονα κλουβια 20-30 μαζι. Όταν εφταναν πεινασμενες, διψασμενες, με το φορτηγο αμαξι, τις εβγαζαν από τα κλουβια να τις πουλησουν. Οσες ηταν ζωντανες. Αυτοι που αγοραζαν τιε εσφαζαν στο σπιτι, στην αυλη, αφου ετσι ηταν πιο φτηνες. Οι ετοιμες ξεπουπουλιασμενες στο χασαπη ηταν πιο ακριβες.
Αλλα ακομη και οι ψοφιες, επειδη ειχαν ψοφησει εκεινη τη νυχτα της μεταφορας, δεν πηγαιναν χαμενες.. Τις περναν οι «ψοφακηδες», όπως τους ελεγαν, τις καθαριζαν, ξεπουπουλιαζαν και τις πουλαγαν σε εστιατορια που προσφεραν φθηνα πιατα με κοτοπουλο. Συνηθως κοκκινιστο να σκεπαζεται, αν υπηρχε, η μυρωδια. Θυμαμαι γνωστο εστιατοριο της οδου Πατησιων που ειδικευοταν στο φθηνο κοτοπουλο. Λαος πολυς ετρωγε από κει το φθηνο κοτοπουλο. Αυτή ηταν μια πτυχη της καταστασης τον παλιο καλο καιρο που συνηθως αναπολουν, ακομη και στα τραγουδια.
Πολλα σπιτια στις γειτονιες, στις πολεις, σε μονοκατοικιες με αυλες ειχαν κοτετσια για δικα τους κοτοπουλα, αυγα. Δεκα, δεκαπεντε κοτες που ζουσανε από αποφαγια, βρεγμενα ξεροκομματα, ότι υπολοιπο υπηρχε στο σπιτι, ακομη και από τα σκουληκια της γλαστρας. Ακομη με βρεγμενα πιτουρα, που ηταν φθηνη ζωοτροφη. Αν ειχαν αυλη με ελευθερο χωρο τις αφηναν να ψαξουν στα χωματα για σκουληκια .
Πολλες φορες θυμαμαι αυτές τις παλιες εικονες. Και κανω συγκριση με το φθηνο, αφθονο κοτοπουλο της σημερινης αγορας. Μερικοι μεμψιμοιρουν, και εχουν δικιο, ότι δεν είναι γευστικα όπως ηταν τοτε. Σωστο. Αλλα φαινεται ότι η μαζικη παραγωγη δεν εχει τετοιες συνθηκες ελευθερης κινησης των πουλερικων. Αλλωστε δεν υπαρχει πια οικογενειακη αυλη με τη ζωη των σημερινων πολυκατοικιων. Το ζητημα είναι ότι ένα ακριβο ειδος φαγητου εγινε δυνατο να υπαρχει για τις μεγαλες ομαδες του πληθυσμου. Ειδικα τις πιο φτωχες. Συνταξιουχους, κακοπληρωμενους εργαζομενους, φτωχες οικογενειες, μεταναστες. Μια διεξοδος για ένα κρεας.
Αυτή η μαζικη παραγωγη των πτηνοτροφειων επεκτεινεται και στα αυγα. Και ποτε, απ’ ότι γνωριζω, δεν είναι εισαγωγης. Οι ταμπελες «αυγα Τουρκιας» επαψαν να υπαρχουν από πολλες δεκαετιες. Αντιθετα , τα αυγα σημερα προσφερονται αναλογα με το βαρος, την τροφη ελευθερας βοσκης, ελευθερης διαβιωσης κλπ. σε διαφορετικες τιμες.
Αμεσως μετα το πολεμο από το 1945, αρχισαν να εισαγονται οι πρωτες μηχανες-εκκολαπτηρια νεοσσων. Μικρες ηλεκτρικες στην πριζα που διατηρουσαν σταθερη θερμοκρασια. Τοποθετουσαν μεσα τα 40-50 αυγα και εκει γεννιωντουσαν οι νεοσσοι υστερα από μια διαδικασια 30-40 ημερων. Τοτε μεταφεροντουσαν στα μεγαλα πια κοτετσια των ορνιθοτροφειων για αναπτυξη, παραγωγη αυγων και κρεατος.
Τοτε παρουσιαστηκαν και οι πρωτες μικρο-εταιριες που στην αρχη πουλαγαν τροφες, μερικες φορες από το εξωτερικο. Άλλες από την Ελλαδα. Εκεινη την εποχη του 50 δημιουργηθηκαν και τα πρωτα μεγαλα ορνιθοτροφεια στην περιοχη των Μεγαρων. Επροκειτο για βιοτεχνικη παραγωγη από τους γυρω κατοικους, που εμπαιναν στην καινουρια καπιταλιστικη εποχη των μαζικων παραγωγων τροφιμων.
Μερικα από αυτά τα ορνιθοτροφεια υπαρχουν ακομη, αλλα ερειπωμενα στην περιοχη των Μεγαρων. Ισως θα επρεπε μερικα να διασωθουν σαν ένα μουσειακο συγκροτημα για την επεξηγηση της ολης, τοτε, διαδικασιας παραγωγης.
Σημερα η ορνιθοπαραγωγη εχει γινει αντικειμενο μεγαλων επιχειρησεων. Με βιομηχανικες ζωοτροφες, προσθετες βιταμινες, σχετικα φαρμακα κατά των ασθενειων και αλλα τετοια που γινονται παραγοντες της παραγωγης. Παραγουν κοτοπουλα, αυγα αλλα πουλανε και κοπρια. Με χιλιαδες , πολλες χιλιαδες ορνιθες. Για την οργανωμενη τακτικη τροφοδοσια των ΣουπερΜαρκετ, εστιατοριων, ιδρυματων και του μεγαλου καταναλωτικου κοινου σε όλη την Ελλαδα. Τα μεγαλα τους ειδικα φορτηγα ψυγεια, νταλικες, βλεπουμε με τη σχετικη επιγραφη αλλα και διαφημιση του ειδους, να κυκλοφορουν στους εθνικους , περιφερειακους και αστικους δρομους. Ετσι αλλαζουν οι καιροι. Περασαμε σε άλλη παραγωγη. Όμως προκειται για κλαδο που μεσα σε λιγα χρονια εκανε το τεραστιο αλμα. Από την σπιτικη παραγωγη στη μεγαλη καπιταλιστικη επιχειρηση. Κι αυτό συνεβη και με αλλους κλαδους, όπως η Ιχθυοτροφια για παραδειγμα. Δειχνουν τις μεγαλες δυνατοτητες αυτης της με προνομιακο κλιμα περιοχης του κοσμου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ για τη περιοδο αμεσως μετα το πολεμο.
Το 1949 η βιομηχανικη παραγωγη εφτασε αυτην του 1940, χρονια που αρχισε ο πολεμος. Το 1950 για πρωτη χρονια ξεπερασε την προπολεμικη παραγωγη.
Τελικα τουφεκισαν το 1952 το Μπατση. Αλλα δεν μπορεσαν να ξεπερασουν τις ιδεες αυτου και της ομαδας του ΑΝΤΑΙΟΥ. Αναγκαστηκαν να εφαρμοσουν αυτά που ελεγε, χωρις ποτε να αναφερθουν σε αυτόν. Μετα τον τουφεκισμο του ακολουθησε για πολλα χρονια σιωπη. Το 2011 εξεδοθη παλι , μετα το 1977, το βιβλιο του Δημητρη Μπατση από τον εκδοτικο οικο ΚΕΔΡΟΣ στην Αθηνα. Καλο θα ηταν. Ακομη και σημερα να διαβαζεται αυτή η πρωτοποριακη για την ελληνικη οικονομια μελετη.
Όμως οι ιδεες του εφαρμοστηκαν κατά την ανασυγκροτηση της ελληνικης οικονομιας τα επομενα χρονια. Κανεις βεβαια δεν τολμουσε να πει ότι ηταν ιδεες ενος Μαρξιστη σαν τον Μπατση. Αναγκαστηκαν να στηριξουν με κρατικα μεσα τις μεγαλες βιομηχανιες-επιχειρησεις βασης επειδη δεν μπορουσαν αλλιως να δωσουν ωθηση στην προοδο της χωρας. Δημιουργηθηκαν οι μεγαλες Δημοσιες επιχειρησεις ΔΕΗ ηλεκτρισμου, ΟΤΕ τηλεφωνιας, Αλλα και στην βιομηχανια όπως στον κλαδο Αλουμινιου, Πετροχημικων, Υδατος πρωην ΟΥΛΕΝ για το νερο και πολλες άλλες. Οι ιδιωτες Ελληνες και ξενοι δεν ηθελαν να αναλαβουν μια τετοια ευθυνη.
Τελος της σημειωσης για το 1949.
Κτηνοτροφια
Το 1875 το συνολο των ζωων ηταν 4.827.663. Αναλυτικα : Βοες 159.153, Αγελαδες 81.984, Βουβαλοι 794, μοσχοι 37.514, ιπποι 97.176, ημιονοι 45.440, ονοι 97.395 χοιροι 179.662, προβατα 2.291.917, αιγες 1.836.628.
Για κεινη την εποχη η Ελλαδα κατειχε την πρωτη θεση στις κατσικες και την ογδοη στα προβατα στην Ευρωπη. (1-409,410) . Σημειωνουμε αυτά τα δυο ζωα επειδη ειχαν σπουδαιο ρολο στη διατροφη του πληθυσμου.
Η κτηνοτροφια μεταξυ 1860-1899
Σ’ αυτά τα σαραντα χρονια και ενώ εχουμε το μεγαλο κυμα της μεταναστευσης, η κτηνοτροφια εξακολουθει να αυξανεται (2-164). Οι βοες από 174.925 το 1860 εφτασαν 416.714 το 1899. Οι αγελαδες το 1860 ηταν 83.875 αλλα για το 1899 δεν υπαρχει αριθμος τους. Φορβαδες από 75.588 εφτασαν 80.657. Οι ιπποι από 83.111 τους 159.098. Οι Ημιονοι (μουλαρια) από 30.443 εγιναν 88.869. Οι Ονοι (γαιδουρια) από 68.869 σε 141.174. Τα προβατα από 2.539.538 εφτασαν 4.568.151.
Προστιθενται 500.000 κυψελες μελισων, Ορνιθες 3.00.000. Ιχθυοτροφεια 84. Από τα 84 τα σπουδαιοτερα είναι Αγουλινιτσας, Βασιλαδι, Πορου, Προκοπανιστου Κλεισοβας Μεσολογγιου, Πλασιων και ΠαπαΠατρων. Αποδιδουν στο Δημοσιο περιπου 500.000 δραχμες. (17-1Β 747).

Μεταλλεια, Ορυχεια, Λατομεια.
Στις 22 Αυγουστου 1861 υπεγραφη ο πρωτος Νομος «Περι μεταλλειων, ορυχειων και λατομειων». Δημοσιευθηκε 24 Αυγουστου στην εφημεριδα της Κυβερνησεως Νο 44 (11-174).
Καθοριζει τις κατηγοριες ορυκτων και αφιερωνει 34 αρθρα για τα μεταλλεια, 6 για τα ορυχεια και 2 για τα λατομεια. Περιγραφει αυτές τις τρεις κατηγοριες και δινει τους ορισμους τους. Δεν αναφερεται ο συγγραφεας-εισηγητης, αλλα μοιαζει πολύ με τον γαλλικο κωδικα. Σαν εμπνευστης του νομου αναφερεται ο Ανδρεας Κορδελλας από τη Σμυρνη. (11-183).
Μετα την απελευθερωση υπηρχαν καποιες μεταλλευτικες δραστηριοτητες για λογαριασμο του Δημοσιου. Προκειται για Λιγνιτη, Σμυριδα, Γυψο, μυλοπετρες.
Το 1862 υπαρχει παραχωρηση για τα θειωρυχεια Μηλου (11-181). Ηδη γινεται εκμεταλευση σμυριδας στη Ναξο σε ιδιωτικα κτηματα. Την παραγωγη τους παραδιδουν στο Κρατος για 44,30 δρχ. τον τονο. Από πολλα χρονια επισης υπαρχει εκμεταλευση της Θηραικης Γης στη Σαντορινη (11-181).

Για τα μεταλλεια Λαυριου πρωτη φορα αναφερεται μισθωση για την εκμεταλευση των Σκωριων στις 27 Οκτωβριου 1863. Ο Δημος Λαυριου παραχωρει σε ιδιωτες την εκμεταλευση. Σκωριες είναι τα υπολειματα των αρχαιων εξορυξεων.
Την ιδια χρονια παρουσιαζεται ο ιταλος Σερπιερι. Εχει δει τη σκουρια σε λιμανι της Σαρδηνιας οπου την χρησιμοποιουσε ένα ελληνικο πλοιο για σαβουρα. Καταλαβαινει τη σημασια της και ερχεται στην Ελλαδα να δει από κοντα την κατασταση. Με αναφορα του στην κυβερνηση γραφει ότι αντιπροσωπευει οικο της Μασσαλιας και ζηταει την αγορα, ειτε την ενοικιαση των Σκωριων του Λαυριου (11-182). Οι σκουριες, ολοκληρα βουνα τοτε, ηταν υπολοιπα του καθαρισμου των μεταλλων στην αρχαιοτητα.
Του παραχωρησαν 10.971 στρεμματα σε διαφορες τοποθεσιες του Λαυριου. Η εταιρια του ονομαστηκε «Ιλαριων Ρου και Σια». Στις 14 Απριλιου 1867 ψηφιστηκε ο Νομος ΣΙΓ «Περι φορολογησεως του Μολυβδου και των Σκωριων Λαυριου». Όμως οι συγκρουσεις των εργαζομενων και του Κρατους με την εταιρια ηταν συνεχεις.
Να σημειωσουμε ότι εκεινη την εποχη δεν ηταν δυνατον να βρεθουν τοσοι εργατες διαθεσιμοι να δουλεψουν στα υπογεια μεταλλεια Λαυριου. Οπου οι συνθηκες ηταν αθλιες, γι αυτό η εταιρια αρχισε να φερνει εργατες από το εξωτερικο. Εφεραν από την Ισπανια, από την Κυπρο, ανθρωπους με δυσκολια συνενοησης με τους ντοπιους. Εγκατασταθηκαν στους λοφους απεναντι από το λιμανι και οι γειτονιες τους ονομαστηκαν Σπανιολικα, Κυπραιικα.
Στις 15 Φεβρουαριου 1873 ενωθηκε με την εταιρια Ανδρεα Συγγρου και μεταβιβασαν την εκχωρηση στην Τραπεζα Κωνσταντινουπολεως. Δημιουργηθηκε το σχημα «Ελληνικη Εταιρια Μεταλλουργειων Λαυριου». Δημιουργηθηκε επισης η «Γαλλικη Εταιρια Μεταλλειων Λαυριου».
Όμως δεν ηταν η μονη εταιρια στην Ελλαδα. Η εταιρια «Σεριφος» δημιουργηθηκε στο ομωνυμο νησι το 1869. Η εταιρια «Σιφνος-Ευβοια» η οποια αγορασε τα Μεταλλεια της Μηλου το 1882. Για την Αντιπαρο εγινε η εταιρια «Ελληνικη Μεταλλευτικη». Η «Αργολις» για Θηρα – Επιδαυρο. Η «Εταιρια Δημοσιου και Δημοτικων Εργων». Η «Σεριφος-Σπηλιαλεζα» Σεριφου –Λαυριου.
Όπως γραφει ο Ανδρεας Κορδελλας τη χρονια 1860 το λιμανι του Λαυριου ηταν αδειο. Το 1901 στο Λαυριο εργαζοντουσαν περιπου 10.000 ανθρωποι. Το 1899 φορτωσαν από το λιμανι Λαυριου 194 πλοια και χωρις φορτιο εφυγαν αλλα 37.
Το 1869 εργαζονται 8.514 εργατουπαλληλοι. Το 1897 8.676. Το 1897 8.676. Το 1898 9090 και το 1900 9.500.
Με το νομο του 1861 που αναφεραμε παραπανω, κανονιστηκαν ολες οι σχεσεις ιδιοκτησιας για τα Ορυχεια. Το 1888 οι δυο εταιριες του Λαυριου βρισκονται σε πληρη λειτουργια. Η μια των Μεταλλουργειων και η άλλη η Γαλλικη Μεταλλειων, οι οποιες εκμεταλευονται τα μεταλλεια Λαυριου που παραγουν αργυρο, μολυβδο, ψευδαργυρο, γαλωνιτη και μαγγανιουχο σιδηρο. Η αποδοση τους ανερχεται περιπου σε αξια 10 εκατ. χρυσων δραχμων. Ποσο τεραστιο για την εποχη εκεινη.
Η εταιρια το 1873 εγκατεστησε εργοστασιο πλυντηριου των μεταλλων, στεγασμενο 3.350 τετρ. μετρων. Αλλα 730 τ.μ. είναι το εργοστασιο των μηχανων και λεβητων. Αυτό σημαινει το διαχωρισμο των μεταλλων που ερχονται στο πλυντηριο σαν ογκοι χωματων. Στο Πλυντηριο μεταφερονται περιπου 1000 τοννοι το 24ωρο, εκ των οποιων 250 ξεκαθαριζουν για περαιτερω επεξεργασια και οι 750 αχρηστα χωματα σωματα που γινονται σωροι. Τα πλυντηρια λειτουργουν με 4 ηλεκτρομηχανες παραγωγης 15.000 watts. Στο πλυντηριο απασχολουνται περιπου 350 εργαζομενοι διαφορων ειδικοτητων. Οι σιδηρουργοι και ξυλουργοι αμοιβονται με 5 δρχ. ημερομισθιο, οι χτιστες 4,5 δραχμες , οι θερμαστες 4, οι ανειδικευτοι 2,50-3,50 . Αλλα το τραγικο είναι ότι απασχολουνται και παιδια που αμοιβονται με 1-2 δραχμες την ημερα για τοσες πολλες ωρες ανθυγιεινης εργασιας.
Παραγονται περιπου 10.000 τοννοι μολυβδου που περιεχουν 1200-1500 γραμμαρια αργυρου. Τα στοιχεια αυτά αναφερονται στο βιβλιο του Ορυκτολογου Ανδρεα Κορδελλα «Η βιομηχανια της εταιριας των Μεταλλουργειων Λαυριου και τα Μεταλλευτικα και Μεταλλουργικα αυτης προιοντα εν τη Δ’ Ολυμπιακη Εκθεσει» Αθηναι 1888. (1Β-618). Η εταιρια εκτος των εγκαταστασεων στα μεταλλεια χρηματοδοτησε και την κατασκευη του σιδηροδρομου 76 χιλ. από Λαυριο μεχρι Αθηνα και Κηφισσια.

Στο καταλληλα διαμορφωμενο λιμανι του Λαυριου καταπλεουν κάθε χρονο περιπου 60 ατμοπλοια 1500-3000 τοννων για μεταφορα του μεταλλευματος (1Β-620).
Ο πληθυσμος της πολιτειας, εκεινο το καιρο, εφθανε 7.719 κατοικους. Στην Καμαριζα-Αγιο Κωνσταντινο συνοικισμο που βρισκοταν στα ορεινα της περιοχης 3.145. Πολλοι εμεναν εξω από το Λαυριο στους πλησιον συνοικισμους.
Όμως η περιπτωση του Λαυριου δεν ηταν μοναδικη. Ειχαν γινει 1086 αιτησεις παραχωρησης εκμεταλευσης μεταλλειων-ορυχειων. Εγκριθηκαν 359. Αλλα τελικα περιπου 40 εκαναν πραγματικη εκμεταλευση για Χρωμιο, Μολυβδο, Λιγνιτη, Χαλκο, Μαγγανιο, Σιδερο, Ψευδαργυρο, Θειο.
Εκτος όμως των μεταλλειων υπηρχε εξορυξη μη μεταλλικων ορυκτων. Όπως Σμυριδα, Μαγνησιτης, Γυψος, Αμιαντος, Καολινη, Κιμωλια, Θηραικη Γη-Ελαφροπετρα, Μυλοπετρες, Μαρμαρα. Δοθηκε αδεια και για Ορυκτο Αλατι αλλα δεν απεδωσε. Τα Μαρμαρα ειχαν μεγαλη παραγωγη λογω της αυξημενης ζητησης από την Ελλαδα και το εξωτερικο. Τις Αλυκες για αλατι διαχειριζοταν η Διοικηση του Κρατους. Σημειωνουμε ότι από τα σοβαρα εσοδα της επαναστατικης κυβερνησης ηταν από τις Αλυκες Ταλαντιου-Αταλαντης και Γαστουνης το 1822. Το 1888 ολες οι Αλυκες παραδιδουν το προιον τους στην Εταιρια Ελληνικου Μονοπωλιου του Κρατους.
Το 1900 υπηρχαν Αλυκες στην Αναβυσο, Λευκαδα, Μεσολογγι, Κοπραινα Αρτας, Βολο, Γαντζου, Δομβραινα, Ναξο, Θερμησια, Μηλο, Ζακυνθο, Κερκυρα. Εκθεση (11-191) κρατικων μεταλλειων «Εταιρια Δημοσιων και Δημοτικων Εργων» (11-190). Επισης εκθεση για λιγνιτες.
Τα μεταλλα κατευθυνοντουσαν κυριως στο εξωτερικο. Δεν υπηρχαν λιθανθρακες (ανθρακιτης) για δημιουργια υψικαμινων. Στο τελος του 1900 περιπου 2.000 τον. χυτοσιδηρου καταναλωναν στην Ελλαδα.

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΜΑΡΣΑΛ 1947
Όπως εχουμε ηδη αναφερει, όταν οι Βρετανοι καταλαβαν ότι δεν εχουν πια δυναμη, οικονομικες δυνατοτητες , να κρατησουν την Ελλαδα, την παρεδωσαν στους αμερικανους. Τη νεα μεγαλη δυναμη του κοσμου. Βεβαια, συμφωνα με την πολιτικη πρακτικη της εποχης εκεινης ουτε ρωτησαν τον ελληνικο λαο.
Η αρχουσα ταξη εστω και αν δεν ρωτηθηκε, όχι μονο δεν διαμαρτυρηθηκε αλλα ενθουσιαστηκε αφου στη θεση της φτωχης πλεον Βρετανικης Αυτοκρατοριας ερχοταν η νεα μεγαλη δυναμη των ΗΠΑ, με τα απεραντα πλουτη. Όλα εδειχναν ότι θα επωφελουντο καλα από τις βοηθειες.
Το 1947 όταν εγινε αυτή η αλλαγη, εμφανιστηκε και το Σχεδιο Μαρσαλ για ολη την Ευρωπη. Μια ευρεια χρηματοδοτηση των ΗΠΑ για τις κατεστραμενες από τον πολεμο χωρες της Δυσης στην Ευρωπη. Αυτή η συμφωνια θα συνεδεε οικονομικα και πολιτικα αυτές τις χωρες, με την αμερικανικη οικονομια αλλα βεβαια και την πολιτικη της με αυτές τις χωρες. Το Σχεδιο Μαρσαλ εφαρμοστηκε και στην Ελλαδα. Βεβαια με ολες τις ιδιομορφιες για μια χωρα που εμπαινε στην αγρια φαση του Εμφυλιου Πολεμου.
Η πολιτικη ηγεσια της εποχης ηταν ασχετη με τα πραγματικα προβληματα της χωρας. Η μονη της ικανοποιηση ηταν ότι συνετριψε το Κινημα Εθνικης Αντιστασης στα Δεκεμβριανα 1944. Εν συνεχεια η Συμφωνια της Βαρκιζας τον Φεβρουαριο 1945 εξασφαλιζε και πολιτικα την ηττα της αριστερας.
Τοτε, όπως εχουμε αναφερει και αλλου, ανεβηκε στην ελληνικη κοινωνια ολος ο βουρκος των υπογειων της. Με την υποστηριξη των Βρετανων ότι σκουπιδι υπηρχε στην πολιτικη ζωη ανεδυθη στην εξουσια. Η τρομοκρατια που εξαπελυσε η εθνικοφροσυνη απειλουσε, τρομοκρατουσε ακομη και τους Κεντρωους τους οποιους αποκαλουσε συνοδοιπορους της αριστερας. Χρησιμοποιησε τους Κουισλιγκς, συνεργατες των κατακτητων, τον υποκοσμο, για να οργανωσει τον διαρκη φοβο και παρακολουθηση σε επαρχιες και πρωτευουσα. Παρακρατικα σωματα, όπως των Σουρληδων στη Θεσσαλια , των Μαγγαναδων στη Πελοπονησο, κάθε παρακρατικο στοιχειο για να τσακισει το φρονημα της Εθνικης Αντιστασης.
Όταν εφτασε το 1947 η αμερικανικη αποστολη για να εφαρμοσει το σχεδιο ενισχυσης Μαρσαλ και παραπανω από αυτό, καταλαβε αμεσως ότι δεν ηταν δυνατον να εργαστει σοβαρα με αυτόν τον αναξιοπιστο, εξευτελισμενο μηχανισμο του κρατους. Δεν μπορουσε να τους εμπιστευθει σε τιποτε.
Οι Ελληνες πολιτικοι της δεξιας και μερικοι του Κεντρου παρ’ ολο που εδειχναν αφοσιωμενοι στην αμερικανικη πολιτικη, ηταν ανικανοι να αναλαβουν κατι σοβαρο στη διαχειρηση, με αυτή τη κατασταση που υπηρχε. Αλλωστε ότι σοβαρο από επιστημονες της εθνικης δεξιας παραταξης ηταν κι αυτό αναγκασμενο να αποσυρθει, να σιωπα, μπροστα στη λαιλαπα του καθημερινου εκβιασμου της αποκαλουμενης εθνικοφροσυνης.
Ετσι ενώ ο μηχανισμος των ενοπλων δυναμεων, της χωροφυλακης, της αστυνομιας, των δικαστηριων, εργαζοταν με ολες τις δυναμεις που διεθετε στον Εμφυλιο Πολεμο ελεγχομενος από την αμερικανικη αποστολη στον οικονομικο τομεα οι αμερικανοι συμβουλοι-επιτροποι ανελαβαν οι ιδιοι τη διαχειρηση. Δεν εμπιστευοντουσαν καθολου τους υπαρχοντες μηχανισμους. Επαιρναν ακομη και τις πιο παραμικρες αποφασεις. Αλλα προ παντος κρατουσαν το Ταμειο υπο απολυτη δικη τους διαχειρηση. Τιποτε δεν εβγαινε που να μην ηταν ελεγμενο, εγκεκριμενο, από τους αμερικανους συμβουλους που εξεταζανε τον προορισμο και βεβαιοτητα εκτελεσης του εργου για το οποιο ζητουσαν τα χρηματα. Οι ιδιοι χρηματοδοτουσαν κατ’ ευθειαν τα οικονομικα σχεδια που τους προτειναν και ειχαν ηδη εγκρινει.
Να σημειωσουμε ότι ένα μεγαλο μερος της αμερικανικης βοηθειας αποτελουσαν οι στρατιωτικες δαπανες. Να αποκτησουν ένα αξιομαχο στρατο απεναντι στη Σοβιετικη Ενωση και τους δορυφορους της στα Βαλκανια, με τους οποιους συνορευε η Ελλαδα.
Το πρωτο σταδιο των επενδυσεων αφορουσε την υποδομη της χωρας. Ρευμα, τηλεπικοινωνιες, συγκοινωνιες, μεταφορες, λιμανια, αεροδρομια, γεφυρες , δρομους. Οτιδηποτε μπορουσε να επισκευαστει ειδ’ αλλως να κατασκευαστει από την αρχη. Ενας δευτερος τομεας ηταν η ανασυγκροτηση της Γεωργιας, Κτηνοτροφιας, ώστε γρηγορα να αρχισει να τροφοδοτει την ελληνικη κοινωνια. Δεν ηταν δυνατον να εξαρταται συνεχεια από τις εισαγωγες βοηθειας και αγορας.

Τον Ιουνιο 1947 εγκατασταθηκε στην Αθηνα η AMAG –Αμερικανικη Οικονομικη Αποστολη, η οποια στην ουσια λειτουργουσε σαν παραλληλη κυβερνηση.
Ετσι όπως ηταν αιχμαλωτη της αμερικανικης αποστολης, η ελληνικη οικονομια ηταν υποχρεωμενη να διατηρει τις υψηλες στρατιωτικες δαπανες κατά του κομμουνισμου Εσωτερικου και Εξωτερικου. Η Ελλαδα εχει μεγαλα συνορα με τους τοτε δορυφορους της ΕΣΣΔ. Ηταν χωρα των συνορων για τις ΗΠΑ. Αυτά ηρθαν να επιβεβαιωθουν με τον πολεμο της Κορεας το 1952. Αλλα να δικαιολογουνται και από τις ανοησιες της ηγεσιας Ζαχαριαδη η οποια δηλωνε ότι είναι παντα με το οπλο παρα ποδα για να αρχισει παλι τη μαχη. Όχι ότι υπηρχε τετοια δυνατοτητα, αλλα αυτό δικαιολογουσε και την εσωτερικη τρομοκρατια της δεξιας. Επισης το υψηλο ποσοστο των στρατιωτικων δαπανων. Εξακολουθουσαν να είναι πολύ μεγαλες ακομη και μετα τη ληξη του Εμφυλιου Πολεμου το τελος του 1949.
Αυτή η βοηθεια για τις στρατιωτικες δαπανες μειωθηκε πολύ όταν το 1962 η κυβερνηση Τζων Κενεντυ των ΗΠΑ σταματησε τη δωρεαν βοηθεια. Αλλα δεν σημαινε ότι δεν θα πουλουσαν και πολεμικο υλικο το οποιο εξακολουθουσε να προμηθευεται η ελληνικη κυβερνηση. Όμως συνεχιζε να δινει ένα ποσο κάθε χρονο , για την ελληνικη οικονομια. Βεβαια με ορους όπως θα δουμε και παρακατω.
Από τοτε η κυβερνηση Καραμανλη εκτος των στενων σχεσεων της με τις ΗΠΑ, προσπαθησε να συνδεθει με τα κρατη της Ευρωπαικης Ενωσης. Το 1958 εγινε η ελληνογερμανικη συμφωνια για δανειο 200 εκ. Μαρκων και πιστωσεις 400 εκατ. μαρκων. Αυτή η συμφωνια όμως, με την γρηγορα ανασυγκροτουμενη Γερμανια, σημαινε ότι η Ελλαδα δεν διεκδικει πολεμικες αποζημιωσεις. Δεν εκανε καμμια προσπαθεια από το φοβο μην χαλασει τις σχεσεις με μια μεταπολεμικη Γερμανια που διεκδικουσε και ειχε μεγαλο ρολο στην καινουρια Ενωμενη, αλλα και αντικομμουνιστικη Ευρωπη. Η κυβερνηση Καραμανλη προσανατολιστηκε προς αυτή τη Συμφωνια να ενταξει την Ελλαδα. Ο γνωστος λογος του Κωστα Καραμανλη «ανηκομεν εις την Δυσιν».
Η συνδεση της Ελλαδας με την Ευρωπαικη Ενωση εγινε επισημως με την υπογραφη συμφωνιας το 1961. Η συμφωνια προεβλεπε δανειο 125 εκατ. δολ προς την Ελλαδα, που κατεβαλαν σε ετησιες δοσεις. Διεκοπη το 1967 της επιβληθεισης δικτατοριας των συνταγματαρχων στις 21 Απριλιου 1967. Μεχρι τοτε ειχαν εισπραχθει από την Ελλαδα 70 εκατ. δολ.
Ο Δημοσιος Τομεας από το 1950.
Όπως και σημερα , πολλοι εκαναν διακηρυξεις υπερ της ιδιωτικης οικονομιας. Ιδιαιτερα αυτό ηταν συνειθισμενο στους καπιταλιστικους κυκλους των μορφωμενων. Ακομη και των απανταχου οικονομολογουντων.
Κατά τη γνωμη μου ιδιωτικος τομεας , χωρις τη βοηθεια και ενισχυση του κρατους, σπανια μπορει να αναπτυχθει και προ παντος να διαρκεσει για πολύ καιρο. Στις περισσοτερες περιπτωσεις όταν φυγει ο μεγαλος καπετανιος της δημιουργιας τους οι διαδοχοι απλα επωφελουνται και τελικα διανεμουν, και μαλιστα κακα , την αυτοκρατορια.
Ιδιωτικος τομεας αξιος, παραγωγικος, αποδοτικος, κατά τη γνωμη μου , μπορει να υπαρχει στο μεγεθος που μπορει να παρακολουθει και ελεγχει ο ιδιος ο ιδιοκτητης. Από τη στιγμη που μεγαλωνει αναπτυσσει ένα μεγεθος και επομενως ένα γραφειοκρατικο μηχανισμο, αρχιζει η παρακμη.

Ολοι οι σπουδαιοι τομεις της ελληνικης οικονομιας ηταν ιδιωτικοι πριν από το 1950 και μερικοι ακομη αργοτερα. Τοτε αρχιζει μετα τον πολεμο και τον εμφυλιο να συγκροτειται το νεωτερο καπιταλιστικο κρατος. Μετα το φοβο της κομμουνιστικης επαναστασης από τον πολεμο και μεχρι το τελος του Εμφυλιου το 1949.
Το ηλεκτρικο ρευμα ηταν ιδιωτικο. Συγκεκριμενα στη περιφερεια πρωτευουσης, που ηταν η σπουδαιοτερη, ανηκε στην Ηλεκτρικη Εταιρια POWER- Παουερ όπως την ελεγαν οι Ελληνες καταναλωτες και ηταν αγγλικης ιδιοκτησιας. Μαζι ηταν και το δικτυο ηλεκτρικων τραμ συγκοινωνιας Αθηνας και Πειραια. Σε ολη τη χωρα λειτουργουσαν περιπου 300 εργοστασια παραγωγης ρευματος ιδιωτικης ιδιοκτησιας.
Και τοτε αρχιζει η εποποιια της ΔΕΗ.
Η τηλεφωνια βρισκοταν στην ιδιοκτησια της γερμανικης εταιριας TELEFUNKEN.
Ο τηλεγραφος σε αγγλικη εταιρια.
Το νερο της πρωτευουσας στην αμερικανικη ΟΥΛΕΝ.
Βεβαια αυτή η κατασταση δεν ηταν δυνατον να συνεχιστει.
Η αεροπορια ανηκε στην ΤΑΕ και μετα περασε το 1956 στην Ολυμπιακη του Αριστοτελη Ωναση. Το 1975 περασε στο Δημοσιο, όπως θα δουμε με λεπτομερειες παρακατω. Ο ιδιωτης Ωανασης αδυνατουσε να συνεχισει και ηρθε σε συγκρουση με το Κρατος. Σε μια δυσκολη περιοδο που υπηρχε κινδυνος πολεμου με την Τουρκια. Τοτε απαιτησε μεγαλο ποσο από το Κρατος για να συνεχισει και η κυβερνηση Καραμανλη αδυνατουσε . Ετσι αναγκαστηκε να κανει Δημοσια την Ολυμπιακη.
Η ΕΘΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ από το 1917 περασε στον ελεγχο του ελληνικου κρατους.
Η ΕΜΠΟΡΙΚΗ το μεγαλυτερο ιδιωτικο συγκροτημα ιδιοκτησιας Ανδρεαδη το 1976 περασε στο Δημοσιο.
Το πετρελαιο στην μεγαλη του δυναμη περασε στο κρατος. Τα τρια από τα τεσσερα διυλιστηρια ανηκουν στα ΕΛΠΕ-Ελληνικα Πετρελαια αφου περασαν τις περιπετειες του ιδιωτισμου. Μονο ένα της οικογενειας Βαρδινογιαννη παραμενει ιδιωτικο .

ΕΝΑ ΦΟΡΤΙΟ ΕΛΠΙΔΕΣ

Μαρσαλ
Όταν ποι αμερικανοι αρχισαν την πραγματοποιηση του Σχεδιου Μαρσαλ , για να δωσουν τη βοηθεια, απαιτουσαν σε κάθε Δημοσιο Οργανισμο, στην Διοικηση να είναι και αμερικανος επιτροπος.Ακομη και στο ΙΚΑ τοποθετηθηκε αμερικανος στη Διοικηση.

ΑΘΩΣ
Στις 2 Νοεμβριου 1912 τμηματα του ελληνικου στρατου αποβιβαστηκαν συγχρονως στο λιμανι Δαφνη και στον ορμο Αμουλιανης. Εγιναν δεκτοι με ενθουσιασμο από τους Μοναχους.
Ο Αθως το 1423 περασε στην Οθωμανικη Κατοχη. Ειχε ιδιαιτερη μεταχειρηση σαν θρησκευτικη αυτονομη περιοχη.
Το 1821 συμμετειχε στην Ελληνικη Επανασταση και συγκεκριμενα στην εξεγερση της Χαλκιδικης.
Το 19ο αιωνα ειχε 7.432 μοναχους μεταξυ των οποιων πολλοι ρωσοι.
Το 1912, όταν αποβιβαστηκε ο ελληνικος στρατος ειχε 9.850 μοναχους. Όχι μονο Ελληνικης καταγωγης, αλλα και Ρωσους, Βουλγαρους , Σερβους και αλλων εθνοτητων.

ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ
Περιοδος Μεσοπολεμου
Τοτε που η καινουρια Ελλαδα εβγαινε από τα συντριμια ενός δεκαετους πολεμου, όμως και ενός εδαφικου διπλασιασμου. Συγχρονως υπεδιπλασιασμου του πληθυσμου.
Το 1907 που εχουμε στοιχεια η εκταση ηταν 63.211 τετρ. χιλ. και ο πληθυσμος της χωρας 2.631.952 κατοικοι. Το 1923 που εχουμε πρωτη απογραφη μετα την καταστροφη του 1922 η εκταση είναι 130.199 τετρ. χιλ. και οι κατοικοι 5.913.000 (Στατιστικη Επετηρις 1930 σελ. 23-24).
Από το ετος 1922 επρεπε να απορροφησει, να ενσωματωσει περιπου εναμισυ εκατομμυριο προσφυγες από τη Μικρα Ασια, περιοχη Κωνσταντινουπολης, Βουλγαρια, ακομη και από τη μετεπαναστατικη του 1917 Ρωσια.
Τοτε ο ελλαδικος πληθυσμος εγινε μεγαλυτερος από τον Αποδημο. Τοτε που η Αθηνα η πρωτευουσα της Ελλαδας από τεταρτη σε πληθυσμο ελληνικη πολη μετα την Κωνσταντινουπολη, τη Σμυρνη, την Αλεξανδρεια, εγινε πρωτη. Η Αθηνα το 1928 ειχε 459.211 κατοικους (το ιδιο σελ.38).
Τοτε εγινε η μεγαλη εκρηξη στην οικονομια. Ενας νεος αδυσωπητος καπιταλισμος σε στερια και θαλασσα αναπτυσεται, διευρυνει τη βαση του πλουτου του, εντος των οριων. Τοτε ευρυνεται, σχηματιζεται το νέο προλεταριατο παλαιοελλαδιτων και νεοελλαδιτων. Προσπαθει να αναδυθει από την δυστυχια, μαχομενο καθημερινα κατά της αδυσωπητης εξουσιας. Αυτή που χρησιμοποιει εκτος της αστυνομιας, χωροφυλακης και τους στρατιωτες, φτωχα αγροτοπαιδα, εργατοπαιδα που κανουν τη θητεια τους για να χτυπανε τους μαχομενους αγροτες και εργατες.
Τοτε αναπτυσεται μια μεγαλη διανοηση που εδωσε πολλα. Στερημενη, φτωχεια, στις περισσοτερες περιπτωσεις δημιουργει, συγχρονως μαχομενη στο τομεα της. Λογοτεχνια, πεζα, ποιηση, ζωγραφικη, πολιτικος λογος , μουσικη. Σε ολους τους τομεις. Αλλα και τοσο ξεχασμενη, παραμελημενη από μια σημερινη Ελλαδα που πλουταινει, ξοδευει αλλα και δεσμια λαικιζοντων φρονουντων.
Θα δωσω ένα παραδειγμα . Στην περιοδο του Μεσοπολεμου κυκλοφορησαν τρεις Εγκυκλοπαιδειες αξεπεραστες μεχρι σημερα. Του Πυρσου τυπωμενη στο αριστης τεχνης τυπογραφειο Μακρη σε 24 πραγματικα μεγαλους τομους στο 35 μεγεθος Χ 25 εκατοστα και κάθε τομος κοντα 900 σελιδες. Μετα τον πολεμο ονομαστηκε Δρανδακη με ακομα 4 τομους συμπληρωμα τα πρωτα χρονια 60. Εγραψαν οι καλλιτεροι συγγραφεις της χωρας , πραγματι ολοκληρες μελετες για πολλα θεματα. Η δευτερη ηταν του Ελευθερουδακη σε 12 τομους. Μικροτερη εγκυκλοπαιδεια σε μεγεθος, αλλα εξ ισου εγκυρη. Εξεδοθη από τον ομωνυμο εκδοτικο οικο Ελευθερουδακη της πλατειας Συνταγματος-Σταδιου και Καραγιωργη της Σερβιας, οπου το μεγαλο για την εποχη του βιβλιοπωλειο Ελευθερουδακη.
Τριτη , αλλα εξ ισου σπουδαια ποιοτικα ηταν το «Κοινωνιολογικο και Πολιτικο Λεξικο» του Ανεξαρτητου. Της ομωνυμης εφημεριδας του Πουρναρα. Σε φυλλαδια με 12 τελικα τομους και στην αρχη κάθε τομου αρθρα επικαιρα της εποχης. Συνολο 3309 σελιδες. Ενας ξεχωριστος τομος ΕΛΛΑΣ ο οποιος ειχε αναγγελθει δεν εξεδοθη ποτε. Η ιδιομορφια αυτης της προοδευτικης πολιτικης εγκυκλοπαιδειας ηταν ότι γραφτηκε από ότι καλλιτερο διεθετε τοτε η ελληνικη διανοηση, αλλα κανεις δεν υπεγραφε τα αρθρα του. Αυτή ηταν η αρχη του Πουρναρα. Όλα τα περιφημα ονοματα της εποχης με αρθρα χωρις ονομα, χωρις υπογραφη. Αλλωστε ηταν και η αυστηρη παρανομια της εποχης.
Θα μπορουσα να αναφερω πολλα ονοματα διανοουμενων της εποχης εκεινης. Όπως ο Κορδατος, ο Πικρος, ο Λεκατσας, ο Βουτυρας, ο Καραγατσης, ο Κοντογλου, ο Εγγονοπουλος, ο Εμπειρικος, ο Βενεζης, ο Παροριτης, ο Σκουρλης, ο Μαξιμος, ο Πουλιοπουλος, ο Γιαννιος, ο Ριτσος , ο Μυριβιλης. Ο Πολιτης, ο Θεοτοκας, ο Καρυωτακης, ο Καβαφης, ο Βασιλης Ρωτας, ο Παρθενης, ο Λαπαθιωτης , η Πολυδουρη και τοτε αρχιζουν την μεγαλη πορεια τους Ελυτης και Σεφερης. Αλλα και πληθος αλλοι.
Χρειαζονται ακομη πολλες μελετες. Αλλα μετα τον πολεμο η πλουσια, αλλα μαλλον νεοπλουτη Ελλαδα της νεας τεχνολογιας, παρηγαγε μεγαλες σε ογκο εγκυκλοπαιδειες ο- πως η Παπυρος Λαρους, η Σοβιετικη, η Μπριτανικα με βαση ξενες εγκυκλοπαιδειες. Καμμια σχεση με την Ελλαδα.
Άλλη μια αποδειξη ότι πλουτος, νεα τεχνολογια, δεν είναι παντα συνονυμα με την μεγαλη δημιουργια.
Παραοικονομιας συνεχεια.
Ένα από τα κυρια χαρακτηριστικα της ελληνικης οικονομιας είναι, όπως αναφεραμε , η Παραοικονομια. Καποτε οι θεωρητικοι της καπιταλιστικης οικονομιας ειχαν καθορισει ότι η Παραοικονομια ηταν ένα παραγωγο παρανομων και ημιπαρανομων δραστηριοτητων.
Πορνεια, ναρκωτικα, τζογος.
Αυτοι οι τρεις παραγοντες εθεωρουντο και για πολλους ακομη σαν κυριοι παραγοντες της Παραοικονομιας. Τα τελευταια χρονια και στη φαση του νέο-φιλελευθερου καπιταλισμου όχι μονο εχουν νομιμοποιηθει αυτοι οι τομεις, αλλα και μερικοι επιδοτουνται.
Ο τζογος, ο μεγαλος τζογος, εχει υλοποιηθει κυριως από τα Καζινα. Αλλα αυτά είναι εταιριες γνωστων κεφαλαιων χωρις να εξεταζει κανεις την προελευση τους. Θεωρουνται και ως παραγωγικες επενδυσεις και απολαμβανουν χαριστικων νομων όπως π.χ. το Ν.Δ. 2687/1953 περι προστασιας ξενων επενδυσεων. Στην ουσια επιδοτουνται από την φορολογια των εργαζομενων, συνταξιουχων, επεγγελματιων κλπ. Μην ξεχναμε εκεινη την απιθανη συμπεριφορα της Ευρωπαικης Ενωσης να βαζει καθημερινο προστιμο στην Ελλαδα επειδη ακομη δεν εχει εφαρμοσει την εγκατασταση των «κουλοχερηδων» σε κάθε καφενειο, εστιατοριο κλπ.
Για τα ναρκωτικα να αναφερουμε ότι το μεγαλυτερο μερος, τωρα, είναι φαρμακευτικης προελευσης. Χαπια κάθε ειδους. Τα παραδοσιακα ναρκωτικα μαλλον ερχονται σε δευτερη θεση σαν παραγωγα καθυστερημενων που τα εκμεταλευονται διεθνεις συμμοριες. Τα χαπια (πρεπει) να παραγονται από φαρμακευτικες εταιριες, οι οποιες επιδοτουνται και απολαμβανουν ευνοικης μεταχειρησης από το καπιταλιστικο κρατος. Μπορει μαλιστα να επιδοτουνται σαν ερευνες φαρμακων. Βεβαιως από διπλα και ναρκωτικων χαπιων νεας γενεας κάθε φορα, σαν επιδοτουμενες επιστημονικες ανακαλυψεις.
Οσον αφορα την πορνεια να αναφερουμε ότι, εν πολλοις, εχει παψει από καιρο να είναι υποθεση συνοικιακων νταβατζηδων και εχει γινει εμποριο λευκης σαρκος. Από χωρα σε χωρα μεταφερονται , αφελεις, κοπελλες, κυριως για λογους «καλλιτεχνικους» . Και κανεις δεν ξερει ακριβως πως καλυπτονται αυτές οι εταιριες. Ισως από καποιον αναπτυξιακο νομο από αυτους που είναι του συρμου στην Ευρωπαικη Ενωση και βεβαια στην Ελλαδα.

Η Παραοικονομια είναι πολύ παλια . Στην νεωτερη περιοδο θα λεγαμε ότι η μεγαλη διογκωση αναπτυχθηκε στα χρονια της Τουρκοκρατιας. Τοτε που εθεωρειτο αμυνα του Γενους να κρυβεις παραγωγικες δραστηριοτητες που θα μπορουσαν να φορολογηθουν από τον κατακτητη.
Αυτή η νοοτροπια και δραστηριοτητα συνεχιστηκε και μετα την ιδρυση του ελληνικου κρατους το 1831. Συμπεριεφερθη όπως η τουρκικη διοικηση στην φορολογια. Προ παντος μετα τη δολοφονια (από Ελληνες) του πρωτου Κυβερνητη Ιωαννη Καποδιστρια. Η βαυαροκρατια με τη δικη της διοικηση και με γηγενεις επανδρωμενη ακολουθησε την ιδια, αν όχι χειροτερη, φορολογικη συμπεριφορα. Μην ξεχναμε ότι το γενικο κλιμα ηταν τοσο τρομοκρατικο κατά των πολιτων, επι Κωλετη χαρακτηριστικα, ώστε πολλοι αγωνιστες κατεφευγαν σε τουρκικο εδαφος για να διασωθουν.
Η αποκρυψη οικονομικων μεγεθων ηταν επιβεβλημενη στη κοινωνια , ατομικα και συλλογικα, σαν αμυνα, για να αποφυγουν την υπερεκμεταλευση ενός καταπιεστικου κρατικου μηχανισμου.
Αυτή η παραδοση συνεχιζεται. Ο Ελληνας πολιτης, ιδιαιτερα αυτος που εχει μια μικρη παραγωγικη μοναδα, μετερχεται τα μυρια οσα για να αποκρυψει εισοδηματα. Με την παγιωμενη πιστη ότι η διοικηση θα τα σπαταλησει χωρις ντροπη , ακομα να ενισχυσει τους δικους της ανθρωπους.
Η Παραοικονομια στην νεωτερη Ελλαδα παρουσιαζεται σαν αμυνα της κοινωνιας απεναντι σε ένα καταπιεστικο κρατος. Το κυριο επιχειρημα αν μιλησεις ανοιχτα σε καποιον που κανει παραοικονομια είναι ότι ετσι κι αλλιως αν τα επαιρνε ο κρατικος μηχανισμος δεν θα τα χρησιμοποιουσε επωφελως για το συνολο του πληθυσμου. Θα τα χαριζε με διαφορους τροπους, νομιμους, ημινομιμους, παρανομους σε ημετερους. Θα δυναμωνε τον καταπιεστικο μηχανισμο. Θα αγοραζε περισσοτερα οπλα από διαφορους εποχιακους προστατες. Οσο για τους πολλα κατεχοντες, αυτοι βρισκουν παντα τα μεσα να εξαγουν τα λεφτα τους. Αν εχουν και μια μεγαλη καπιταλιστικη επιχειρηση υπαρχουν τοσοι χαριστικοι νομοι με το προσχημα προωθησης της παραγωγης, ώστε δεν βρισκεις ακρη. Αυτοι ετσι κι αλλιως θα επωφεληθουν εις βαρος του μεγαλου μερους του πληθυσμου.
Χωρις βεβαια να θεωρητικοποιει ο καθενας που παραοικονομει. Αλλα και χωρις να καταλαβαινει τη σημασια της πραξης του συμμετεχει σε ένα ολοκληρο οικονομικο συστημα.
Με δυο λογια η Παραοικονομια αποτελει κυριο συστατικο της Ελληνικης Οικονομιας και ετσι πρεπει να μελεταται. Κάθε ηθικος, ηθικολογος αφορισμος δεν αποδιδει καμμια ουσιωδη εξηγηση. Η Ελληνικη Παραοικονομια φθανει συμφωνα με τις διεθνεις στατιστικες περιπου στο 30% της συνολικης οικονομιας της χωρας κάθε χρονο. Αυτό βεβαια είναι γνωστο και όχι μονο από τους Ελληνες. Αλλα και από τους ξενους. Όπως ελεγε στελεχος του Διεθνους Νομισματικου Ταμειου «βλεπουμε στην ελληνικη οικονομια τετοια παραδοξα και ανεξηγητα ώστε σκεπτομαστε πως θα επρεπε να σκισουμε τα πτυχια μας, αφου δεν τα καταλαβαινουμε» (Καθημερινη 25.8.07).
Να προσθεσουμε μια τελευταια παραγραφο. Τα ιδια αρχιζουν να αισθανονται λαοι ακομη και των πιο νομιμοφρονων κρατων. Η Παραοικονομια αυξανεται σαν αμυνα απεναντι σε ένα ολοκληρωτικο νέο-φιλελευθερο οικονομικο συστημα ώστε αρχιζει να αντιδρα όπως και ο Ελληνας.
Βρισκομαστε στο ετος 2012. Συμφωνα με εκθεση της Κομισιον της Ευρωπαικης Ενωσης η Παραοικονομια στην Ελλαδα ανερχεται στο 25% του Ακαθαριστου Εγχωριου Προιοντος της χωρας. Υπολογιζουν αυτό το ποσοστο σε περιπου 50 δις. Ευρω . Σε σχεση με τα 27 κρατη της Ευρωπαικης Ενωσης η Ελλαδα βρισκεται στην ογδοη θεση. Πρωτη η Βουλγαρια με 31,9%, επονται Εσθονια 29,3%, Ρουμανια 29,1%, Λετονια 28,5%, Λιθουανια 26,1%, Κυπρος 25,6%, Μαλτα 25,3%. Μεσος ορος των 27 κρατων 14,9%. (Καθημερινη 8.1.13).
Όμως εκεινο που κανει περισσοτερη εντυπωση είναι το ποσοστο που συνεχως αυξανει σε καπιταλιστικες χωρες της Ευρωπης που θεωρουνται προτυπα νομιμοφροσυνης. Βελγιο 21%, Νορβηγια 18,4%, Σουηδια 18,3%, Φινλανδια 17,4%, Δανια 17,3%, Γερμανια 16,8%, Ιρλανδια 15,3%, Καναδας 15,2%, Γαλλια 14,5%, Αυστραλια 13,5%, Ολλανδια 12,6%, Νεα Ζηλανδια 12,3%, Βρετανια 12,2%, Αυστρια 10,9%, Ιαπωνια 10,8%, Ελβετια 9,8%, ΗΠΑ 8,4%. Και βεβαια Ιταλια 25,2%, Ισπανια 22%, Πορτογαλια 21,9%. (Καθημερινη 7.10.12).
Τυπωθηκαν όλα 22.1.13

Ο Σικελιανος. Στη μουσικη ο Καλομοιρης, ο Σκαλκωτας.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ-ΝΕΕΣ ΧΩΡΕΣ
Στα νεωτερα χρονια, ιδιαιτερα από το δευτερο μισο του 19ου, αρχες του 20ου η Μακεδονια υπηρξε από τις πιο προοδευμενες οικονομικα περιοχες της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας.
Ιδιαιτερα μετα τον Γαλλο-Γερμανικο πολεμο του 1870 επιταχυνεται η εμπορικη-βιομηχανικη εξελιξη της Θεσσαλονικης και ολοκληρης της Μακεδονιας. Η μεγαλη πολη – λιμανι συνδεεται με τη Μασσαλια οπου κατευθυνονται οι εξαγωγες της. Ελληνες και Εβραιοι εμποροι ειχαν αντιπροσωπειες σε πολλες χωρες.
Η κατασταση εγινε ευνοικοτερη όταν η Οθωμανικη Διοικηση με τους νομους της διευκολυνε εκεινη την εποχη την ελευθερη επικοινωνια του εμποριου με το εξωτερικο. Επισης διευκολυνε την εγκατασταση ξενων πλουσιων κεφαλαιουχων που μπορουσαν να αγορασουν ιδιοκτησιες, σπιτια χτηματα, χωρις ελεγχο. Εκεινη την εποχη τραπεζες χρηματοδοτησαν δημοσια εργα (83-5). Αρχιζει η σιδηροδρομικη συνδεση της Θεσσαλονικης με άλλες περιοχες Η γραμμη Θεσσαλονικη-Σκοπια, Νισσα εγκαινιαστηκε 19.5.1888. Την ιδιοκτησια της γραμμης ειχαν Αυστριακοι, Γερμανοι, Ελβετοι που εκπροσωπουσαν ισχυρους τραπεζικους ομιλους. Η γραμμη Θεσσαλονικη-Μοναστηρι ιδιοκτησιας της γερμανικης τραπεζας Deutsche Bank αρχισε να λειτουργει το 1896. Η γραμμη Θεσσαλονικη-Κωνσταντινουπολη το 1896. Ανηκει σε κονσορτσιουμ τραπεζων οπου συμμετεχει η Οθωμανικη Τραπεζα.
Τα τραινα αυτά δεν μετεφεραν μονο επιβατες, αλλα προπαντος εμπορευματα, ταχυδρομειο, ζωα κλπ.
Το 1854 αρχιζει να λειτουργει το πρωτο ατμοκινητο εργοστασιο στη θεση οπου οι μυλοι Αλλατινι αργοτερα. Αυτοι που εγιναν εμβλημα για τη Θεσσαλονικη. Οι μυλοι καηκαν το 1898 αλλα χτιζονται από τον ομιλο Αλλατινι μεγαλυτεροι και εγκαινιαστηκαν 19.9.1900 με μηχανες 950 HP και ημερησια παραγωγη 100 τοννων κάθε μερα (83-29).
Μεταξυ 1874-1912 ιδρυθηκαν 33 νεα εργοστασια . Αρχες εικοστου αιωνα η περιοχη φιλοξενει 60 από τις πιο σημαντικες ατμοκινητες βιομηχανιες της Οθωμανικης Αυτοκρατοριας. Μυλοι, νηματουργεια, κεραμοποιεια, ζυθοποιεια, βυρσοδεψεια, σαπωνοποιεια, καπνεργοστασια κ.α.Το 1912 όταν ο ελληνικος στρατος εισερχεται στη Θεσσαλονικη διαθετει το 57% των εργοστασιων της Μακεδονιας με μηχανηματα 5.000 HP. Μονο για την επεξεργασια καπνων υπηρχαν το 1903 περιπου 100 επιχειρησεις, με 10.000 περιπου εποχιακους εργατες-εργατριες. Από το 1884 η REGIE-κρατικο μονοπωλιο απασχολει περιπου 400 εργατες με τον πιο συγχρονο εξοπλισμο της εποχης εκεινης . Οι συνθηκες εργασιας των εργατων-εργατριων εξαντλητικες. Από 12-14 ωρες την ημερα . Ημερομισθιο ανδρος 2 χρυσες δραχμες και των γυναικων-κοριτσιων 20-60 λεπτα. Οι βιομηχανιες επεκτεινονται και σε άλλες πολεις όπως Βερμιο, Εδεσσα, Αλεξανδρουπολη, Καβαλλα.
Για να εξυπηρετηθει ολη αυτή η αναπτυξη χτιστηκαν προκυμαιες, κρηπιδωματα, αποθηκες στη Θεσσαλονικη, την Αλεξανδρουπολη . Κατασκευαζονται δρομοι απο τις Δημοτικες αρχες. Πλατειες, κηποι, υπηρεσιες Κοινης Ωφελειας. Κατεδαφιζονται πολλα παλαια κτηρια ερειπια σπιτιων, εργαστηριων. Στο τελος του αιωνα το εργοστασιο Γκαζιου το 1890, η υδρευση αρχιζει το 1892, τα ιππηλατα τραμ το 1891 και τα ηλεκτροκινητα 1907. Το πρωτο ατμοπλοιο προσεγγιζει τη Θεσσαλονικη το 1852. Η παραγωγη ηλεκτρικου ρευματος για τη πολη αρχιζει το 1908 (83-24).
Η πρωτη κρατικη τραπεζα από το 1863 είναι το υποκαταστημα της Οθωμανικης Αυτοκρατορικης Τραπεζας. Από το 1889 λειτουργει άλλη κρατικη η Γεωργικη Τραπεζα. Τελη 1890 η ιδιωτικη των αδελφων Αλλατινι. Την ιδια εποχη η πρωτη ελληνικη η Τραπεζα Μυτιληνης. Άλλες ελληνικες που λειτουργουν η Τραπεζα Αθηνων, η Τραπεζα Ανατολης.
Από το 1912 η Θεσσαλονικη περναει στο ελληνικο κρατος και αρχιζει μια νεα εποχη αναπτυξης.

83. Ολγα Τραγανου – Δεληγιαννη . Αρχες της βιομηχανιας στη Θεσσαλονικη 1870-1912. Εκδοτης Ελληνικη Τραπεζα Βιομηχανικης Αναπτυξεως. Θεσσαλονικη 1987.
84. Οδυσσεας Δημητρακοπουλος. Η ελληνικη βιομηχανια από τον 19ο στον 20ο αιωνα. Εκδοτης Ελληνικη Τραπεζα Βιομηχανικης Αναπτυξεως. Αθηνα 1987.

Ο Συνδεσμος Ελληνων Βιομηχανων, ιδρυθηκε το 1907. Μετα το 1974 ονομαστηκε Συνδεσμος Ελληνικων Βιομηχανιων. Ετσι μπορουν να είναι στο Συμβουλιο εκπροσωποι των βιομηχανιων και όχι μονο οι ιδιοκτητες. Για πολλα χρονια κυκλοφορουσαν, μετα τα χρονια 1950, ένα αξιολογο πολυγραφημενο μηνιαιο δελτιο της Ελληνικης Βιομηχανιας.

Τα Εμπορικα και Βιομηχανικα Επιμελητηρια ιδρυθηκαν το 1914.

Αλευρομυλοι . Εφευρεση του 1834 τους μετετρεψε σε κυλινδρομυλους. Πρωταρχικη βιομηχανια στην Ελλαδα. Πριν από τους αλευρομυλους οι αναγκες των κατοικων εξυπηρετουντο από εκεινους τους ωραιους ανεμομυλους και σε μερικες περιπτωσεις από τους υδρομυλους. Μερικοι υπαρχουν ακομη σαν χαρακτηριστικα μνημεια μιας πολλων αιωνων εποχης.
Πρωτες βιομηχανιες στην ελευθερη Ελλαδα μετα το 1834.
Το 1875 υπηρχαν 35 Αλευρομυλοι δυναμεως 650 ιππων (84-8).

Κλωστηρια. Το πρωτο βιομηχανικο ιδρυθηκε στη Πατρα το 1846. Το 1875 υπηρχαν ηδη αρκετα με δυναμη 400 ιππων.
Η Πελοπονησος, ο Μωριας όπως συνηθως λεγοταν παρηγαγε βαμβακι για τις αναγκες της χωρας. Μεχρι το 1863 77.156 στρεμματα . Το 1863 και 1864 επεκταθηκε η καλλιεργεια σε 210.413 στρεμματα. Αιτια ηταν ο Εμφυλιος Πολεμος στην Αμερικη που κατεστρεφε τις καλλιεργειες των Νοτιων που χρησιμοποιουσαν δουλους. Ετσι παρουσιαστηκε ελλειψη από την οποια επωφεληθηκαν οι Ελληνες. (84-9).

Για τη Πειραικη Βιομηχανια Θεοδωρου Ρετσινα να αναφερουμε ότι παρηγαγε ένα ιδιαιτερο υφασμα, φτηνο και ανθεκτικο το ντριλι. Γενεες ολοκληρες αγροτων και εργατων ντυθηκαν με αυτό. Ηταν κατι σαν το Μπλουτζηνς της Αμερικης. Αλλα αν εκεινο επεζησε σαν μοδα το ντριλι εξαφανιστηκε λιγα χρονια μετα τον πολεμο. Στα πρωτα χρονια μετα το 1945 φορεθηκε, καλοραμενο, και από ανθρωπους των πολεων. Η μεγαλη διαφημιση προιοντων εξωτερικου εξαφανιζει πολλα ελληνικα προιοντα. Είναι κι αυτό ένα φαινομενο αφελειας, ξενολατρειας μεγαλων στρωματων του λαου μας.
Το 1888 ο Σ. Πυρρης ιδρυσε το εργοστασιο «Εργανη Αθηνα» και αργοτερα «Νεον Φαληρον» που τελικα εκλεισε το 1914. Παρηγαγε το δικο του υφασμα «πυρρη» όπως λεγοταν , λιγο χνουδωτο, σε πολλα χρωματα , ειδικο για παλτα, ζακετες.
Την επιχειρηση συνεχισε ο συγγενης του Πυρρη Ν. Κυρκινης στην Αλυσιδα τερμα Πατησιων . Με μεγαλη επιτυχια παρηγαγε το υφασμα «χακι» για τις στολες του στρατου. Επισης κουβερτες για το στρατο που αγοραζε ετσι στην Ελλαδα τα αναγκαια του σε υφασματα. Το 1919 οι πλουσιοι πλεον αδελφοι Κυρκινη ιδρυσαν στη Νεα Ιωνια κοντα στην Αθηνα το εργοστασιο «Ελληνικη Εριουργια» που υπηρχε με αλλους ιδιοκτητες μεχρι τα χρονια 1970-1980.

Μεταξουργια. Ανεπτυχθη ακομη την εποχη του Βυζαντιου. Από κει πηραν και οι Αραβες και οι Νορμανδοι και εμαθαν την επεξεργασια του μεταξιου. Ανεπτυχθη η καλλιεργεια της Μουριας (Μωρεας) στη Πελοποννησο οπου ευδοκιμησε σε περιοχες όπως η Καλαματα και η Λακωνια. Λεγεται μαλιστα ότι από από τη Μουρια βγηκε και το ονομα Μωρεας. (84-9). Κυρια τροφη του μεταξοσκωληκα που παραγει το κουκουλι από οπου και το μεταξι στη συνεχεια ηταν τα φυλλα της Μουριας.
Το 18ο αιωνα η Λακωνια εστελνε 15.000 τον. μεταξι στη Μασσαλια αξιας 5 εκατ. γαλλικων φραγκων. Το 1846 απαγορευτηκε η εξαγωγη κουκουλιων για να γινεται εγχωρια παραγωγη μεταξιου. Όμως με την πιεση των ξενων , υστερα από μερικα χρονια, αφεθηκε παλι ελευθερη. Χτυπημα βεβαια για την παραγωγη. Ακομη χειροτερο ηταν ότι το 1863 επεβληθη φορος (καταστροφικος) στα κατεργασμενο μεταξι. Καταργηθηκε το 1867 αλλα ηταν ηδη αργα. (84-10).
Μια μεγαλη επιχειρηση μεταξης αρχισε στη Καλαματα η επιχειρηση Ναθαναηλ. Περιφημο και τραγουδημενο το καλαματιανο μαντηλι. Αυτό το μεταξωτο, απαλο και ωραιο υφασμα είναι ακομη περιζητητο αν και εχει γινει ακριβο την σημερινη εποχη. Με τον καιρο η «Ελληνικη Μεταξουργια» όπως ονομαστηκε του Ναθαναηλ μετεφερθη στη Νεα Ιωνια κοντα στην Αθηνα και δημιουργησε εργοστασιο 20.000 τετραγωνικων (84-10).
Βαμβακοκλωστηρια. Μεχρι το 1875 δημιουργηθηκαν 20. Στην Πατρα 9 κλωστηρια, 2 στον Πειραια, 3 στη Λειβαδια, 1 στη Χαλκιδα και 1 στη Στυλιδα.
Όμως ο συναγωνισμος των Αγγλων ηταν τρομερος. Φθηνο βαμβακι από τις αποικιες από οπου το επαιρναν σχεδον αναγκαστικα σε τιμες εξευτελιστικες, αλλα και τα φθηνα μεροκαματα εξαθλιωσης της αγγλικης βιομηχανιας. Ομως και πολιτικη επιβολη για προνομιουχο εισβολη σε μικροτερες χωρες, όπως η Ελλαδα.

Οινοποιια. Η πρωτη σοβαρη ξεκινησε στις Σπετσες το 1845 με το ονομα των ιδιοκτητων της «Οικος Αδελφων Μ. Μπαρμπαρεσου». Υστερα από ένα διαστημα μεταφερθηκε στο Πειραια και παρηγαγε αξιολογο κονιακ που εγινε γνωστο στις αγορες του εξωτερικου .
Όμως η πρωτη μεγαλη , με την οποια μπορουμε να πουμε ότι αρχισε η βιομηχανοποιηση του οινου και αλλων οινοπνευματωδων ποτων, ηταν η ενεργεια του Γερμανου Κλαους να φυτεψει και καλλιεργησει πολλα αμπελια στην περιοχη της Πατρας. Ο Γερμανος Γουσταυος Κλαους , που με το ονομα του διατηρειται μια σημαντικη βιομηχανια. Στη αρχη ηταν η Μαυροδαφνη, αυτό το ισχυρο ημιγλυκο κρασι και στη συνεχεια το λευκο με το ονομα Αχαια Κλαους. Οι γερμανοι απεχωρησαν τον Α’ Παγκοσμιο πολεμο από την επιχειρηση και περασε σε ελληνικα χερια .
Μια άλλη μεγαλη Οινοποιια ιδρυσε στην Αττικη ο Ανδρεας Καμπας με την επωνυμια «Α.Π. Καμπας». Ανεπτυξε την ιδιοκτησια του στην περιοχη Καντζα Αττικης οπου φυτεψε πολλα αμπελια. Εκτος από κρασια παρηγαγε και κονιακ που με το ελληνικο ονομα ονομαζεται αποσταγμενος οινος. Η λεξη Κονιακ σημαινει στα γαλλικα ένα επωνυμιο κατοχυρωμενο όμως και απαγορευεται να χρησιμοποιησει αυτή τη λεξη.
Το 1870 ιδρυθηκε στη Πατρα η Οινοποιια του Νικολαου Ασημακοπουλου. Παρηγαγε οινους, λικερ και τη «μαστιχα Πατρων». (84).
Μια ακομη επιχειρηση που αφησε ονομα και υπαρχει μεχρι σημερα στην Ελλαδα, αλλα σε ξενη ιδιοκτησια, ιδρυθηκε από τους αδελφους Σπυρο και Ηλια Μεταξα. Το κυριοτερο προιον της ηταν το κονιακ, αποσταγμα οινου. Προιον διεθνους φημης για την ποιοτητα του.
Στα ποτα να αναφερουμε και έναν άλλο κλαδο που ανεπτυχθη στην Ελλαδα. Ηταν η Μπυρα που μπηκε στην ελληνικη αγορα. Τα πρωτα χρονια η παραγωγη ηταν για να ικανοποιησει τους Βαυαρους πελατες. Αλλα μετα την εποχη του Οθωνα εγιναν οι μεγαλες Ζυθοποιιες (84-28). Στην Αθηνα , τον Πειραια, τη Πατρα και αλλα μικροερα μερη , δημιουργηθηκαν εργοστασια παραγωγης μπυρας. Το μεγαλυτερο και πιο γνωστο ηταν του Καρολου Φιξ . Αφου παρηγαγε σε μικροτερα εργοστασια από το 1897 εγκατασταθηκε στο μεγαλο της Λεωφορου Συγγρου, αυτό που τα χρονια 2010 ανακαινιστηκε για να χρησιμοποιηθει σαν Μουσειο Μοντερνας Τεχνης. Άλλο μεγαλο εργοστασιο ηταν του Κλωναριδη στα Πατησσια. Ένα άλλο του Μαμου στη Πατρα. (84-28).
Καπνος. Πολλα ελληνικα εργοστασια τροφοδοτησαν την ελληνικη αγορα με τσιγαρα. Πακετα των 22 τσιγαρων και κουτες των 100 για πωληση χυμα.
Διαφορων ποιοτητων αναλογα με τον καπνο , αλλα και για ικανοποιηση μιας πελατειας που ηξερε από καπνο. Ο χυμα καπνος και προπαντος τα τσιγαροχαρτα ηταν απαγορευμενα με αυστηρους ελεγχους σε πολεις και χωρια. Οι ποινες σοβαρες. Αυτό γινοταν επειδη επρεπε να πουληθουν τσιγαρα που ειχαν φορολογια. Κάθε πακεττο για να πουληθει επρεπε να είναι περιτυλιγμενο με τη φορολογικη ταινια του κρατους.
Μεγαλες βιομηχανιες με τσιγαρα διαφορων ποιοτητων ιδρυθηκαν και εργαστηκαν σε πολλες πολεις της χωρας. Αφοι Παπαστρατου, Καραβασιλης, Ματσαγγος, Καρελιας, Μεξης, Γεωργιαδης, Λερτας, Κωνσταντινιδης και αλλοι. Επισης σημαντικες ελληνικες βιομηχανιες ειχαν λειτουργησει στο εξωτερικο. Στην Αιγυπτο Τσανακλης, Τουρκια.
Για το καπνεργατικο ζητημα και τους σκληρους αγωνες των εργατων δεν αναφερομαστε εδώ. Λεπτομερειες στο βιβλιο μου «Κοινωνικοι αγωνες στην Ελλαδα». Σημαντικη η θεση και οι αγωνες των αγροτων καπνοκαλλιεργητων, με εξ ισου σημαντικους αγωνες, χωρις όμως ποτε να συγκρουστουν με τους καπνεργατες. Η πρωτη επεξεργασια πριν παει στα εργοστασια , ακομη πριν την εξαγωγη , ηταν η συσκευασια σε δεματακι που εκαναν καπνεργατες και καπνεργατριες στα «σαλονια». Μεγαλα κτηρια οπου απασχολουντο δεκαδες και εκατονταδες εργαζομενοι. Τετοια κτηρια υπαρχουν ακομη , αλλα με άλλες χρησεις , στη Καβαλλα και άλλες πολεις της Ελλαδας.
Τυπωθηκαν όλα 29.1.13
ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ 1912 – 1913

12.3.1912 Εκλογες και νικη του κομματος των Φιλελευθερων – Βενιζελος.
16.5.1912 ΕλληνοΒουλγαρικη συνθηκη συμμαχιας
4.10.1912 Εναρξη Α’ Βαλκανικου πολεμου
21.10.1912 Καταληψη Πρεβεζας

27.10.1912 Καταληψη Θεσσαλονικης από τον ελληνικο στρατο
Οκτ.-Νοεμβριος 1912. Καταληψη νησιων Αιγαιου
3.12.1912 Ναυμαχια της Ελλης
20.12.1912 Καταληψη της Χιου
5.1.1913 Ναυμαχια της Λημνου
21.2.1913 Καταληψη Ιωαννινων
22.2.1913 Δολοφονια Γεωργιου Α’ στη Θεσσαλονικη
5.3.1913 Ορκομωσια του Βασιλεα Κωνσταντινου
17.5.1913 Συνθηκη Λονδινου. Ληξη Α΄Βαλκανικου πολεμου
17.6.1913 Εναρξη Β’ Βαλκανικου πολεμου Ελλαδα,Σερβια, Ρουμανια κατά Βουλγαριας.
18.7.1913 Τελος των εχθροπραξιων.
28.7.1913 Συνθηκη Βουκουρεστιου
5.12.1913 Καθορισμος συνορων των 4 εμπολεμων

Σαπωνοποιια . Τα μεγαλα εργοστασια που αφησαν ονομα ηταν του Χαριλαου, του Κανελλοπουλου των Αφων Αλεπουδελη που αρχισε στην Κρητη το 1884 και στη συνεχεια στο Πειραια. Από αυτή την οικογενεια προερχεται ο Οδυσσεας Ελυτης, που ηταν Αλεπουδελης στο πραγματικο ου ονομα.
Το πιο γνωστο, λαικο, διαδεδομενο σαπουνι ηταν το πρασινο για καθημερινη χρηση . Σε μεγαλες πλακες και πιο φθηνο . Καταλληλο για μπουγαδα (το μεγαλο πλυσιμο της οικογενειας) αλλα και για το σωμα, τα χερια σε συνεχη χρηση.
Τυπογραφια. Το τελος του 19ου αιωνα αρχισε και η παραγωγη βιομηχανικων τυπογραφικων στοιχειων. Αξιολογοι παραγωγοι της τελευταιας και πιο προσφατης γενεας που κρατησαν μεχρι τα χρονια του 70 ηταν οι Καρυδης και Καροτσης (84-31). Τα πιο γνωστα στοιχεια που χρησιμοποιηθηκαν στα ελληνικα τυπογραφεια ηταν τριων ειδων στα μεγεθη των 6, 8, 10 στιγμων (μοναδα της τυπογραφιας). Κατασκευασμενα με κυρια υλη το μεταλλο αντιμονιο. Οι τρεις αυτές οικογενειες στοιχειων ηταν τα Αττικα, τα Απλα και τα Ελζεβιρ όπως ονομαστηκαν. Και οι τρεις τυποι πολύ καλης κατασκευης και τους θαυμαζουμε στα παλαιοτερα βιβλια. Μεχρι που επεκρατησε η λινοτυπικη μηχανη στην οποια υπηρχε καζανακι οπου ελυωνε το μεταλλο και με το πατημα των πληκτρων από τον τεχνιτη εβγαιναν γραμμες στοιχειων ολοκληρες και όχι πλεον μονα στοιχεια. Ένα δειγμα τετοιας μηχανης υπαρχει ακομη στην στοα Ορφεως , οδος Σταδιου, για επιδειξη. Τα τυπογραφεια ηταν πολλα μικρα, αλλα υπηρχαν και μεγαλες μοναδες όπως του Μακρη και Δημητρακου με εκατονταδες τεχνιτες. Τριων κατηγοριων σε γενικες γραμμες. Οι συνθετες που δουλευαν με το χειριστηριο στο χερι για να μαζευουν τα στοιχεια από τη κασα, οι διαλυτες που με εκπληκτικη ταχυτητα διελυαν τις ηδη χρησιμοποιημενες σελιδες που επεστρεφαν από το πιεστηριο οπου ειχαν τυπωθει και αυτοι που δουλευαν στη μαρμαροπλακα και εκαναν τις σελιδες. Στα μικρα τυπογραφεια οι περισσοτεροι εκαναν ολες τις δουλειες. Να σημειωσουμε ότι οι τυπογραφοι , που θεωρουσαν τον εαυτο τους ειδος διανοουμενου, γνωριζαν παρα πολύ καλα την ορθογραφια και συνταξη της γλωσσας. Μπορουσαν να συμβουλευσουν , να διορθωσουν, ευγενικα βεβαια, του συγγραφεις, ακομη και επιστημονες, που εκαναν λαθη ορθογραφικα και συντακτικα. Υπηρχε και ένα ειδος τυπογραφειων τα λεγομενα «καλλιτεχνικα» οπου συνεθεταν και τυπωναν αγγελτηρια γαμων, βαπτισεων, συγκεντρωσεων, προσκλησεων παντος ειδους και απαιτουσαν μια αλλου ειδους συνθεση και περισσοτερα ειδη στοιχεια τυπωματος.
Πιλοποιειο Πουλοπουλου στα Πετραλωνα Αθηνα. Μια μεγαλη επιχειρηση που απασχολουσε τουλαχιστον 300 ατομα ανδρες και γυναικες. Από το 1886 κατασκευαζε καπελλα , φεσια, παντος ειδους πιλημματα για την Ελλαδα, την Οθωμανικη επικρατεια, Αιγυπτο. Μεχρι το 1945 το καπελλο ηταν απαραιτητο ειδος αμφιεσης. Εδειχνε και την ταξικη κατασταση των περισσοτερων. Κατ’ αρχην το ημιψηλο, κλακ, ηταν για τους επισημους, για τις γιορτες , παρουσιασεις. Το σκληρο με Μπορ, το δακτυλιο στη βαση του καπελλου ηταν για τους πλουσιους. Το ρεμπουπλικο για τους αστους και η τραγιασκα για τους εργατες. Κατασκευαζε ακομη τις κορδελλες που κοσμουσαν τα καπελλα, φοδρες και ότιδηποτε αφορουσε τα καπελλα. Το εργοστασιο κατασκευαζε και ψαθακια, όπως τα ελεγαν, τα καπελλα του καλοκαιριου για τους αστους. Μεγαλη παραγωγη ειχε για φεσια , κυριως τα ψηλα και απλα τα οποια πουλιοντουσαν στην Οθωμανικη επικρατεια, την Αιγυπτο και γυρω χωρες οπου συνειθιζοντουσαν. Επισης κατασκευαζε παντος ειδους πιλημματα για τα γυναικεια καπελλα που ηταν απαραιτητα για τις αστες, μικροαστες των πολεων. Όλα αυτά μεχρι τον πολεμο 1940. Τοτε όλα αλλαξαν. Κανεις πλεον δεν φοραγε καπελλο, δεν υπηρχε δηλαδη κοινωνικη πιεση, εκτος αν ηθελε. Οι περισσοτεροι συνηθισαν πλεον ασκεπεις. Ετσι μετα το 1950 η μεγαλη βιομηχανια σιγα-σιγα επαψε να υπαρχει.
Ομως δεν ηταν η μονη που κατασκευαζε καπελλα. Υπηρχαν και πολλες άλλες μικροτερες στην Αθηνα και την επαρχια . Οι αντρες φοραγαν φεσια πολλων ειδων, αναλογα με την περιοχη. Οι γυναικες στα χωρια αλλα και την επαρχια, επισης στην Αθηνα φορουσαν τσεμπερια. Αυτό το παραδοσιακο μαντηλι των γυναικων. Δεν ηταν μονο ζητημα ηθικης να είναι καλυμενες, αλλα και καθαριοτητος από τη σκονη που υπηρχε παντου.

Η βιομηχανια μπαμπακιου, μεταξιου, εριου αντισταθηκε για ένα διαστημα . Αλλα δεν μπορουσε να αντεξει το συναγωνισμο όταν μαλιστα ειχε κυβερνησεις υποταγμενες στην Αγγλια, Γαλλια. Αυτοι ηταν οι δανειστες επομενως με δυναμη πιεσης.

Αυτές οι βιομηχανιες , με αλλα αντικειμενα, εγιναν μεγαλες μετα το 1922, όταν ηρθαν ειδικοι από την Μικρα Ασια, αλλα και τα μεροκαματα επεσαν παρα πολύ. Το προσωπικο κυριως γυναικες σε αθλιες συνθηκες εργασιας και φθηνα μεροκαματα. (84-10).

Μεταλλεια.
Το 1874 τα μεταλλεια μολυβδου βρισκοντουσαν σε εκταη 604.914 στρεμματων. Περισσοτερες από 100 οι εκμεταλευσεις χρωμιου σε 401.754 στρεμματα. 46 οι εκμεταλευσεις χαλκου σε 319.137 στρεμματα, 36 μαγγανιου σε 122.540 στρεμματα και σιδηρου σε 319.137 στρεμματα. Να αναφερουμε επισης μια μεγαλη εκμεταλευση της Σμυριδας. «Ναξια σμυρις» λειαντικη υλη. Πεφτει σε μαρασμο όταν εφευρεθηκαν και χρησιμοποιηθηκαν άλλες λειαντικες υλες.
Κυριος πελατης η αγγλικη βιομηχανια που χρειαζοταν αυτές τις πρωτες υλες. Και άλλες ευρωπαικες χωρες όμως χρειαζοντουσαν αυτά τα μεταλλα το 19ο αιωνα.

Τσιμεντο. «υδραυλικη κονια» στην ελληνικη ορολογια.
Βιομηχανιες που παρηγαγαν στην Ελλαδα: «Κυκλωψ» Ελευσινα, «Ολυμπος» Βολου, «Τιταν» Ελευσινα, «Ηρακλης» Δραπετσωνα. Στη διαρκεια του χρονου εμεινε ο ΤΙΤΑΝ που εγινε μεγαλη παραγωγος εταιρια και επεκταθηκε με δικα της εργοστασια σε πολλες χωρες. Η εταιρια «Ηρακλης» πουληθηκε στη γαλλικη Lafarge. Οπως εγινε και με πολλους αλλους κλαδους υπηρχε η διαμαρτυρια οτι το ελληνικο κρατος δεν αγοραζει για τα Δημοσια Εργα ελληνικο τσιμεντο, αλλα εισαγει απο τη Γαλλια.

Τον 19ο αιωνα αναφερουμε τους ξενους βιομηχανους Κλαους, Φιξ, Σερπιερη που εκαναν βιομηχανιες στην Ελλαδα.

Η εταιρια «Χημικων Προιοντων και Λιπασματων» ιδρυθηκε το 1909 στον Πειραια από τον βιομηχανο Κανελλοπουλο. Στο διαστημα του Μεσοπολεμου περασε στην ιδιοκτησια Προδρομου Αθανασιαδη-Μποδοσακη και παρηγαγε επισης τζαμια, φιαλες κ.α. Διατηρηθηκε μεχρι τα πρωτα χρονια 1990 οποτε και διαλυθηκε. Ο Μποδοσακης πεθανε το 1978.
Η «Χρωματουργια Πειραιως» – ΧΡΩΠΕΙ των αδελφων Σπυριδωνος και Λεοντος Οικονομιδη . (84-17).
Τυπωθηκαν 30.1.13
ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΧΑΡ. ΤΡΙΚΟΥΠΗ

Ο Χαριλαος Τρικουπης γεννηθηκε στο Ναυπλιο το 1832. Γυιος του Σπυριδωνος Τρικουπη Γενικου Γραμματεα (Πρωθυπουργου) επι κυβερνητη Ιωαννη Καποδιστρια. Ο Χαρ. Τρικουπης ιδρυσε κομμα υποτην ηγεσια του το 1872. Διετελεσε επτα φορες πρωθυπουργος, συνολικα εντεκα χρονια επι κεφαλης της κυβερνησης. Πεθανε το 1896 στις Καννες.
Η εποχη του χαρακτηριστηκε από τα μεγαλα δημοσια εργα. Υπηρξε δημιουργος των μεγαλων εργων υποδομης της ελληνικης οικονομιας το 19ο αιωνα. Αυτά που σε μεγαλο βαθμο απετελεσαν, σε μεγαλο βαθμο, την υποδομη αναπτυξης της χωρας μας. Εκεινη την εποχη η Ελλαδα ηταν ετοιμη για μιαν άλλη πιο ευρεια αναπτυξη. Και παρα την ηττα του 1897 αυτή η πορεια δεν σταματησε και εκφραστηκε με την επανασταση του 1909 και την ανοδο των Φιλελευθερων που οδηγησε σε μια μεγαλυτερη Ελλαδα με ευρυ καπιταλιστικο καθεστως.
Το πρωτο μεγαλο εργο ηταν αυτό της κατασκευης εθνικων οδων. Από το 1882 και μεχρι το 1892 κατασκευαστηκαν εθνικοι δρομοι και πολλες διακλαδωσεις σε επαρχιες και δημους. Κατασκευαστηκαν δρομοι 2600 χιλ. που ενωθηκαν με το δικτυο των ηδη υπαρχοντων 1104 χιλ. που υπηρχαν (86-64). Στην Ελλαδα από το 1831-1881 ειχαν κατασκευαστει δρομοι 1104 χιλ. Στα Επτανησα που ενωθηκαν με την Ελλαδα το 1864 υπηρχαν 667 χιλ. και επι Τρικουπη κατασκευαστηκαν 2.600. Αποτελουσαν ένα συνολο 4.371 δρομων το 1892 (86-66).
Ο Χαριλαος Τρικουπης ηταν πεπεισμενος και αυτό απεδειχθη, ότι ο σιδηροδρομος θα εδινε μεγαλη ωθηση στην οικονομικη ζωη της χωρας. Η κατασκευη τους του δικτυου συνεχιστηκε και μετα τον Τρικουπη . Μεχρι τοτε υπηρχε ο σιδηροδρομος Αθηνων Πειραιως που τερματιζοταν στο Θησειο το 1869. Το 1889-1892 συμπληρωθηκε μεχρι το Μοναστηρακι (86-94).
Το 1883 καταγραφονται 77 φυσικα και τεχνητα λιμανια. Πολλα από αυτά όμως χρειαζοντουσαν επισκευη και ανακατασκευη. Το 1882-85 επεκταθηκαν και επισκευαστηκαν τα τρια μεγαλα λιμανια της χωρας. Ο Πειραιας, η Πατρα, η Συρος-Ερμουπολη (86-112). Το 1893 υπαρχουν 69 φαροι και 55 υπο κατασκευην.
Όταν το 1882 ο Τρικουπης για πρωτη φορα ανελαβε πρωθυπουργος αρχισε η διανοιξη της Διωρυγος της Κορινθου (86-120). Πολύ μεγαλο και δυσκολο εργο μηκους 6 χιλ. με 22 μετρα πλατος στη βαση της διωρυγος. Εργοστηκαν περιπου 2.700 εργατες και πολλοι τεχνικοι-μηχανικοι της γαλλικης εταιριας που ειχε αναλαβει το εργο. Η διωρυγα της Κορινθου τελειωσε το 1893 (86-120). Τοτε εγιναν και τα επισημα εγκαινια.
Το 1882 αρχισε να λειτουργει το τηλεφωνο με πρωτη γραμμη συνδεσης τα Ανακτορα –Αθηνων με τα Ανακτορα Τατοιου, τα θερινα της βασιλικης οικογενειας. Την ιδια εποχη συνδεθηκαν τα Υπουργεια, οι σιδηροδρομικοι σταθμοι , το εργοταξιο της Κορινθου (86-124).
Το 1887 αποφασιστηκε η διαπλατυνση του Πορθμου του Ευριπου στη Χαλκιδα. Συγχρονως εγινε βαθυτερος για να περνανε μεγαλυτερα πλοια. Η κατασκευη του εργου αρχισε το 1888 και τελειωσε το 1892 . Τοτε κατασκευαστηκε και η σιδερενια συνδεση των δυο ακτων Στερεας-Ευβοιας.
Η αποξηρανση της λιμνης Κωπαιδος αποφασιστηκε και αρχισε το 1880. Τα εργα τελειωσαν το 1886 και τα δικαιωματα μεταβιβαστηκαν σε αγγλικη εταιρια για τη διαχειρηση του εργου. Η εταιρια απεχωρησε το 1954 και τοτε ανελαβε το ελληνικο κρατος (86-136). Η καλλιεργεια γινοταν και συνεχιστηκε από το Συνεταιρισμο των αγροτων που εδρευει στην Αλιαρτο.
Όλα αυτά τα εργα που αναφεραμε παραπανω και αλλαζαν την Ελλαδα, κατασκευαστηκαν και παραχωρηθηκαν προς εκμεταλευση σε αγγλικες και γαλλικες εταιριες. Μετα τον πολεμο 1940-44 οι περισσοτερες εταιριες απεχωρησαν. Κυριως επειδη δεν μπορουσαν να σηκωσουν το βαρος των ανακατασκευων που χρειαζοντουσαν μετα τις καταστροφες της πολεμικης περιοδου
85. Θανασης Καλαφατης, Ευαγγελος Προντζας .Οικονομικη Ιστορια του Ελληνικου Κρατους. Συνολικο εργο 18 συγγραφεων. Εκδοση Πολιτιστικο Ιδρυμα Ομιλου Τραπεζης Πειραιως. Αθηνα 2011. 3 τομοι.
86. Λυντια Τριχα. Ο Χαριλαος Τρικουπης και τα Δημοσια Εργα. Εκδοση ΚΑΠΟΝ Αθηνα 2001.
87. Χριστοφορου Κατσαμπα. Πιστευοντας εις το μελλον. Αθηνα 2001.
88. Κωστα Χ. Χατζιωτη. Προδρομος Μποδοσακης Αθανασιαδης 1891-1979. Εκδοτικο Ιδρυμα Μποδοσακη Αθηνα 2005.
89. Ιζαμπελλα Παλασκα. Αγγελος η’ δαιμονας (Βουλπιωτης). Εκδοση Λιβανης Αθηνα 2012.
Αποθηκευση 31.1.13

Μεταλλεια.
ΛΑΥΡΙΟΝ. Μεταλλεια αργυρουχου Μολυβδου από την αρχαιοτητα.
«Εν συνεχεια περιγραφει (ο Beda Becker) την διευθυνσιν της εταιριας ως ικανην , την αυξησιν της ονομαστικης αξιας των μετοχων, αιτινες ενώ το 1875 ειχον 60-140 μοναδες, εχουν φθασει τας 200 μοναδας σημερον , την απασχολησιν ιδιου μικρου ατμοπλοιου, δυο χιλιαδων εργατων. Οιτινες κατοικουν εις οικοδομηθεισες υπο της εταιριας οικιας και αναφερει τους 230 περιπου ιππους , δια την επι των ορεων μετακομισιν του μεταλλευματος και μηχανας δυναμεως 300 ιππων. Εν τελει ονομαζει το εργοστασιο τουτον «ως εν εκ των πρωτων εν Ευρωπη μεταλλουργειων μολυβδου».
Ασχολουμενος με την παραγωγην αναφερει ότι παρηχθησαν και μετεκομισθησαν μολυβδουχοι εκβολαδες 290.000 τοννοι, σιδηρουχοι εκβολαδες 5.235 τοννοι, σιδηριτης λιθος (μαγγανιουχος) 7.692 τοννοι, ητοι εν ολω 302.927 τοννοι.
Το ετερον εργοστασιον –προσθετει- οπερ, ως ανωτερω ειπωμεν, σκοπον εχει την εντοις μεταλλειοις εργασιαν, δεν είναι ηττον αξιοσημειωτον. Διευθυνομενον προς το παρον υπο Γαλλων, δεν είναι τοσον λαμπρως διατεταγμενον ως το πρωτον, εν τουτοις αποφερει σημαντικην ετησιαν παραγωγην. Μεχρι της αρχης της παρελθουσης δεκαετιας κατειργασθη μονον μολυβδινα μεταλλευματα και εξεθηκεν εις την αγοραν τα ευρεθεντα σιδηρουχα μεταλλευματα. Αλλ’ εν ετει 1870 ανεκαλυφθη πληθυς ψευδαργυρικων μεταλλευματων, καδμειων και σφαλεριτων, εις ταυτα δε γινονται εργασιαι από του 1874, χρησις δ’ εν μερει γινεται των μεταλλευτικων φρεατων και των υπονομων των αρχαιων. Τοιαυτη δε υπηρξε η παραγωγη του παρελθοντος ετους. Καδμειαι 51.400 τοννοι, μολυβδινα μεταλλευματα 55.000 τοννοι, ψευδαργυρικα μεταλλευματα 7.800 τοννοι, σιδηριτης λιθος περιεχων μεγγανησιον 1.900 τοννοι, το ολον 116.000 τοννοι. Το καθαρον κερδος του παρελθοντος ετους, κατά την επισημον εκθεσιν, ανερχεται εις 1.671.000 φραφγα, ητοι περιπου 1.335.000 μαρκα, εν οις περιεχονται τα παντα……
Και ο Beda Becker καταληγει ως εξης: «Εκ των ανωτερ αριθμων εξαγεται ότι τα δυο εν Λαυριω μεταλλουργεια κατά πολύ υπερβαινουσι την εν των ειρημενω αρθρω ετησιαν παραγωγην μεταλλευματων απασης της Ελλαδος μονον, επισης δε και η χρηματικη αυτων αξια είναι πολύ ανωτερα της υπο του αρθρου εκεινου οριζομενης. Εν γενει εν τη Δυσει, και ιδιως εν Γερμανια,
δεν εκτιμωσι κατ’ αξιαν την σημαντικη αναπτυξιν του Ελληνικου Κρατους, την επιτελεσθεισαν κατά την παρελθουσαν δεκαετιαν και οσημεραι προβενουσαν. Αποδειξις δε τουτου προσθετος είναι η αποφασισθεισα και ηδη εκτελουμενη κατασκευη 350 χιλιομετρων σιδηροδρομων εν Ελλαδι, εις ην ενεχονται και Γερμανοι. Εν τουτοις δια των ανωτερω επετευχθη ο σκοπος των στιχων τουτων, ητοι η ορθη παραστασις της αληθους αξιας των δυο μεγαλων μεταλλουργειων της Ελλαδος δι’ απλων αριθμων».(1-508).

ΛΙΓΝΙΤΗΣ. Το 1869 επιτυγχανεται η χρησιμοποιηση του Λιγνιτη για την αναπτυξη των ελληνικων μεταλλευτικων επιχειρησεων. Ο Λιγνιτης παραγεται στην Ελλαδα και κοστιζει πολύ λιγοτερο από τον εισαγομενο ανθρακα (1-219). Παρα το γεγονος ότι εχει λιγοτερη θερμαντικη δυναμη.
Αποθηκευση 1.2.13

Οι Γαιες επι Καποδιστρια
«Οι γαιες της δευτερης κατηγοριας (οθωμανικες δημοσιες, ιδιωτικες) απετελεσαν τις δημοσιες ελληνικες γαιες, τα εθνικα κτηματα, οι οποιες (ανεξαρτητα του ακριβους υπολογισμου τους) φαινεται ότι καταλαμβανουν το ημισυ σχεδον του απελευθερωμενου εθνικου χωρου (διαγραμμα) με ισχυροτερη την πυκνωση του πληθυσμου στις ιδιοκτητες γαιες (διαγραμμα). Η αναλογια τους θα μεταβληθει υπερ της εθνικης γαιοκτησιας, ιδιως στις καλλιεργησιμες γαιες και συνεχιζει να αυξανεται μεχρι τη δεκαετια του 1870». (85-Α94).
«Η διαχειρηση των εθνικων κτηματων (η γαιων) πρωταγωνιστει στην ασκηση μορφων δημοσιας πολιτικης χωρις να δεσμευεται από τις δικανικες αντιπαραθεσεις που τροφοδοτουνται από κατακτητικα προτυπα και παροχετευσεις ευρωπαικων δικαιων αλλα και από τις αντιληψεις για τον χαρακτηρα της Επαναστασης, τις συνεπειες της και τη θεση των κτηματων που προεκυψαν από αυτην στον εθνικο πλουτο. Ο Ι. Καποδιστριας, το 1830, παραχωρει ιδιοκτησια μονον σε καλυβες και κατοικιες χωρικων στις οποιες κατοικουσαν καθως και στα οικοπεδα οπου ειχαν κτιστει. Θα αποτυχουν όμως τα ευρυτερα σχεδια του για τη διανομη της εθνικης γης. Η αποτυχια συνδεθηκε λιγοτερο με την ικανοτητα ασκησης διανεμητικης πολιτικης με κοινωνικο χαρακτηρα και περισσοτερο με τη μορφη που θα λαμβανε η πολιτικη αυτή, καθως η θεση της Ελλαδος προσδιοριζοταν από τον ανταγωισμο των εγγυητριων δυναμεων και ειδικως την αντιθεση της αγγλικης κυβερνησης και το φοβο να συνδυαστει το προσωπο του Καποδιστρια με την αυξηση της ρωσικης επιρροης». (85-Α97).
Αποθηκευση 3.2.13 τυπωθηκαν
«Μια από τις σημαντικες επιπτωσεις της Επαναστασης του 1821 ηταν και η πληρης ανατροπη του συστηματος γαιοκτησιας που ισχυε κατά τη μακρα περιοδο της οθωμανικης κυριαρχιας. Αναμεσα στις πρωτες ενεργειες της Επαναστασης συμπεριλαμβανεται η εθνικοποιηση του συνολου των οθωμανικων ιδιοκτησιων και η αναγνωριση ολων των ελληνικων ατομικων ιδιοκτησιων , που βρισκονταν στις περιοχες οι οποιες απελευθερωθηκαν από τις ελληνικες επαναστατικες δυναμεις.» (85-152).
«Ειδικα για την εθνικη ιδιοκτησια ας σημειωθει ότι το ελληνικο κρατος μετα την Επανασταση-ειχε στην κατοχη του το μεγαλυτερο ποσοστο της ακινητης ιδιοκτησιας της χωρας. Η ιδιοκτησια αυτή-γνωστη με την ονομασια «εθνικα κτηματα»-αποτελουνταν κυριως από γεωργικη γη , φυτειες, δαση και αγροτικα η αστικα κτισματα διαφορων χρησεων (αποθηκες, μυλοι, σπιτια κλπ.).». (85-153)
Παραγωγη και εξαγωγη σταφιδας 1866-1875
(σε ενετικα χιλιολιτρα)
Ετος παραγωγη εξαγωγες
1866 116.400 119.686
1867 140.150 130.766
1868 117.766 120.173
1869 119.782 112.472
1870 114.700 94.921
1871 173.163 150.196
1872 152.300 124929
1873 155.260 153.679
1874 163.291 158.603
1875 154.070 155.442 (85-186)

Εξαγωγες σταφιδας στην Αγγλια,Γαλλια (1878-1887)
(σε ενετικα χιλιολιτρα)
Ετος Αγγλια Γαλλια
1878 130.280 19.605
1879 120.320 42.138
1880 112.730 41.451
1881 146.919 70.672
1882 128.714 59.276
1883 135.700 42.890
1884 149.898 86.723
1885 122.657 80.658
1886 114.195 101.341
1887 120.749 81.760 (85-186)
ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΙΑ μετα το 1881 και το περασμα στην Ελλαδα
«Ελληνες παροικοι αντικαθιστουν τους οθωμανους αγαδες αγοραζοντας τα κτηματα τους» (85 207).
Ταχυδρομεια και μονοπωλιο
Από την εποχη που ο κυβερνητης Ιωαννης Καποδιστριας βρισκοταν στην Αιγινα το 1829 εξεδοθη κανονισμος για τα ταχυδρομικα τελη. Καθοριστηκε τιμη 5 παραδων για επιστολη ενός φυλλου και 10 παραδες για διπλου. Καθοριζε και άλλες λεπτομερειες για δεματα, αποστασεις, προορισμους κλπ.
Με διαταγμα της 26 Οκτωβριου 1833 στο Ναυπλιο, απαγορευτηκε με ποινη σημαντικου προστιμου, η δημιουργια ιδιωτικων ταχυδρομικων γραφειων. Σε συμβαση με τον ιταλο-γαλλο τραπεζιτη Φεραλδι που δρουσε στην Ελλαδα εκεινης της εποχης, απαγορευτηκε η μεταφορα ταχυδρομειου από τα πληρωματα των πλοιων. Το προστιμο σε περιπτωση παραβασης ηταν πολύ βαρυ.
Ετσι καθιερωθηκε το μονοπωλιο του Κρατικου Ταχυδρομειου το οποιο ανελαμβανε την αποκλειστικη αποστολη επιστολων, δελταριων, εμβασματων, δεματων κλπ. Το μονοπωλιο επιβεβαιωθηκε με το Νομο ΒΨΞΘ του 1900. Αργοτερα κανονιστηκε με το Νομο 4581 του 1930.
Τα πρωτα γραμματοσημα αρχισαν να χρησιμοποιουνται το 1861 με απεικονιση της μορφης του Ερμη. Τα πρωτα χαραχτηκαν στο Παρισι και στη συνεχεια τυπωνοντουσαν στην Ελλαδα (1/σελ. 823γ, 822β,821β).

Σχολες
Το 1894 ιδρυθηκε στην Αθηνα Βιομηχανικη και Εμπορικη Ακαδημια. Θεωρητικα ανωτερη του Γυμνασιου –Ελληνικου Σχολειου. Το 1901 8 χρονια μετα την εναρξη λειτουργιας της ειχε 290 μαθητες από ολη την Ελλαδα (1Β-784). Το 1900 ειχε απονειμει διπλωματα σε 41 σπουδαστες, 26 του Εμπορικου τμηματος, 12 του Βιομηχανικου και 2 του Γεωργικου. Η Ακαδημια εκεινο το καιρο διαθετει πολλα βιομηχανικα εργαστηρια για την πρακτικη εξασκηση των σπουδαστων.
Στην Αθηνα το 1910 το Πανεπιστημιο λειτουργει με 5 Σχολες. Θεολογικη, Νομικη, Ιατρικη, Φιλοσοφικη και Γυσικων-Μαθηματικων επιστημων.
Στην Αθηνα του 1912 εκδιδονται 12 ημερησιες εφημεριδες πρωινες και απογευματινες.
Στο Πολυτεχνειο 31 Ιουλιου 1915 λειτουργουν τρεις Ανωτατες Σχολες. Πολιτικων Μηχανικων, Μηχανολογων, Αρχιτεκτονων με 4 ετη διαρκεια σπουδων (1Β- 946).

Μεταλλεια
Εκτος των Μεταλλειων Λαυριου που ηταν τα παλαιοτερα, τα πιο μεγαλα, τα σπουδαιοτερα και περισσοτερο κερδοφορα για την ελληνικη οικονομια υπηρχαν και αλλα ορυκτα που απεδιδαν.
Η Σμυριδα Ναξου με εξαγωγες 40 εκατ. στατηρων (1 στατηρας 44 οκαδες και κάθε οκα 1280 γραμμαρια του κιλου, ετσι ο στατηρας ηταν ισος με 56,320 κιλα), 480.000 δρχ. υπολογιζοντουσαν τα εσοδα του Δημοσιου.
Μυλοπετρες και Γυψος της Μηλου με αποδαση 2 εκατ. δρχ. υπερ του Δημοσιου.
Θειον από Μηλο, Θηρα και Σουπακι.
Θηραικη Γη (πορσελανη) της Θηρας, Σαντορινης.
Κιμωλια από την Κιμωλο.
Βαρυτινη από νησια των Κυκλαδων.
Μαρμαρα διαφορων περιοχων.
Από ορυκτα η Ελλαδα εξηγε επισης αργυρουχο μολυβδο, αργυρουχο γαλανιτη, σιδηρομεταλευμα, μαγγανιοσιδηρο, σιδηρουχο μολυβδο κλπ. που απεδιδαν 2,5 εκατ. δρχ. υπερ του Δημοσιου.
Να αναφερουμε και τις μεγαλυτερες Αλυκες στην Ελλαδα. Οι κυριοτερες ηταν στην Αναβυσσο Αττικης, Καλλονη Πολυχνιτου Μυτιληνης, Τουρλις Μεσολογγιου και της Λευκαδος που απεφεραν 2,5 εκατ. δρχ. στο Δημοσιο (1Β-741).
Ελλαδα, εκταση της χωρας, πληθυσμος.
Η επιφανεια της Ελλαδας το 1890 και μετα την προσαρτηση των Ιονιων Νησων το 1864 και της Θεσσαλιας-Αρτας το 1881 ηταν 65.194 τετ. χιλ. Η Ηπειρωτικη χωρα ηταν 33.410 τ.χ. , η Πελοποννησος 21.900 τ.χ. και τα Νησια 9.884 τ.χιλ.
Η Ελλαδα ειχε τις μεγαλυτερες ακτες σε ολη την Ευρωπη με συνολο 5.442 χιλ. Στη συνεχεια ηταν Μεγαλη Βρετανια με 3.536 χιλ, η Γαλλια με την Κορσικη 3,536, η Ιταλια με τα νησια της 2.742 χιλ. (17 και 1Β-746).
Μεταξυ των 13 κρατων σε πληθυςμο βρισκεται στην 11 θεση.
Τυπωθηκαν 4.2.13
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Αξια εξαγωγων σταφιδας 1830-1840
Σε λιρες στα Ιονια Νησια
Ετος Αξια εξαγωγων
1830 74.035
1831 89.024
1832 61.662
1833 89.885
1834 182.238
1835 297.233
1836 191.625
1837 256.260
1838 185.815
1839 245.918
1840 306.284 (85-231)

Το μεγεθος της ιδιοκτησιας
Η μικρη ιδιοκτησια που τελικα επεκρατησε στην ελληνικη υπαιθρο, διευκολυνε την αγροτικη οικονομια.
Ο μικρος ιδιοκτητης, ο αγροτης εργαζεται εντατικα για να καλλιεργησει το μικρο του κληρο. Αλλα και να τον κανει αποδοτικο να ζησει την οικογενεια του.
Στην Εθνικη Οικονομια γενικα η μικρη ιδιοκτησια εχει τη δυνατοτητα γρηγορης αλλαγης καλλιεργειας, όπως χρειαστηκε πολλες φορες. Ειτε από συνθηκες διεθνους αγορας ειτε υπηρξε στερηση νερων. Επρεπε να αλαξουν καλλιεργεια. Μερικες φορες με τελειως διαφορετικους ορους.
Μια μεγαλη καλλιεργεια θα ηθελε μεγαλα κεφαλαια, μακροπροθεσμο σχεδιασμο για την αλλαγη. Η μικρη όμως αλλαζει γρηγορα, είναι πιο ευελικτη. Οσο για τα εξοδα που χρειαζεται, προμηθευεται πιο ευκολα μικρα δανεια από την Αγροτικη Τραπεζα. Ετσι λειτουργησε η ελληνικη αγροτικη οικονομια. Και μπορει να τα βγαλει περα και να στηριξει σημαντικες εξαγωγες.
Το προβλημα της συγκεντρωσης λυνεται με τη συνεργασια των συνεταιρισμων. Εκεινο που υπονομευσε την ελληνικη αγροτικη οικονομια, τα τελευταια χρονια, ηταν η απατηλη χρηματοδοτηση από την Ευρωπαικη Ενωση. Δημιουργησε ατμοσφαιρα ψευτικης ασφαλειας, αλλα και αδικαιολογητες οκνηριες.
Επαψε να βγαινει ο αγροτης να σωσει τη σοδεια του και αν ακομη πλησιαζε καταιγιδα, παγετος. Καθιστος στο καφενειο ειχε τη βεβαιοτητα της αποζημιωσης και επανεκινησης από ένα κρατικο και ευρωπαικο μηχανισμο.

 
© 2012 Dimitris Livieratos
Developed By Link2top